2-2-12- انواع یادگیری الکترونیکی25
2-2-13- یادگیری الکترونیکی با حضور فیزیکی و بدون ارتباط الکترونیکی26
2-2-14- یادگیری های الکترونیکی با برحسب فناوری مورد استفاده 26
2-2-15- منابع آموزشی مورد استفاده برای یادگیری الکترونیکی27
2-2-16- چند رسانه ای های آموزشی27
2-2-17- عناصر سیستم های چند رسانه ای28
2-2-17-1- متن28
2-2-17-2- صوت 28
2-2-17-3- تصاویر گرافیکی 28
2-2-17-4- انیمیشن 29
2-2-17-5- ویدیو29
2-2-18- مزایای استفاده از چند رسانه ای ها در آموزش29
2-2-19- نظریه شناختی یادگیری چند رسانه ای30
2-2-20- اصول طراحی مبتنی بر چند رسانه ای31
2-2-21- تدریس چیست؟32
2-2-22- روش تدریس چیست؟33
2-2-23- الگوهای تدریس33
2-2-23-1- الگوی تدریس چیست؟33
2-2-23-2- الگوهای مکانیستی و الگوهای ارگانیستی34
2-2-23-3- انواع الگوهای تدریس34
2-2-23-3- 1- خانواده الگوهای پردازش اطلاعات35
2-2-23-3- 2- خانواده الگوهای اجتماعی یادگیری35
2-2-23-3- 3- خانواده الگوهای انفرادی35
2-2-23-3- 4- خانواده الگوهای رفتاری36
2-2-24- روش های فعال تدریس36

2-2-25- روش تدریس کاوشگری37
2-2-26- مراحل روش تدریس کاوشگری38
2-2-27- کاوشگری گروهی38
2-2-28- تدریس به روش شبیه سازی39
2-2-29- موارد استفاده از شبیه سازی 40
2-2-30- دلایل استفاده از شبیه سازی 41
2-2-31- اهداف و مقاصد شبیه سازی41
2-2-32- مزایای شبیه سازی 42
2-2-33- الگوهای مشارکتی 43
2-2-34- روش تدریس سخنرانی44
2-2-35- ترکیب روش های تدریس45
2-2-36- رسانه های رایج در آموزش ترکیبی45
2-2-37- مزایای یادگیری ترکیبی46
2-2-38- یادگیری الکترونیکی ترکیبی در روش تدریس فعال فناورانه47
2-2-39- روش تدریس فعال فناورانه48
2-2-40- نظریه ساختن گرا اساس یادگیری در روش تدریس فعال فناورانه50
2-2-41- رابطه روش تدریس و یادگیری 52
2 -3- مرور پیشینه پژوهش53
2-3-1-پژوهش های انجام شده در داخل کشور53
2-3-2-تحقیق های انجام شده در خارج از کشور54
فصل سوم ” روش شناسی پژوهش “58
3-1- مقدمه59
3-2- روش پژوهش60
3-3-جامعه آماری61
3-4-تعیین حجم نمونه61
3-5-روش نمونه گیری61
3-6-روش گردآوری داده ها61
3-7-ابزار گردآوری داده ها62
3-8-روایی و پایایی آزمون محقق ساخته62
3-8-1- روایی و اعتبار ابزار سنجش62
3-8-2-پایایی و قابلیت اعتماد ابزار سنجش63
3-9- مراحل اجرای پژوهش64
3-9-1- انجام مطالعه و جستجو برای تهیه وتدوین ادبیات پژوهش64
3-9-2- تدوین طرح درس آموزش شیمی و آزمایشگاه 3 بر مبنای روش فعال فناورانه64
3-9-3- مواد آموزشی64
3-9-4-انتخاب نمونه آماری65
3-9-5- همسان سازی (همگن نمودن)گروه ها65
3-9-6- اجرای تدریس66
3-9-7- اجرای آزمون های مربوطه68
3-10- روش تجزیه وتحلیل داده ه68
3-10-1- آمار توصیفی68
3-10-2- آمار استنباطی68
فصل چهارم ” تجزیه و تحلیل داده ها “69
4-1- مقدمه70
4-2- آمار توصیفی70
4-2-1- توزیع فراوانی و درصد گروه های شرکت کننده در تحقیق70
4-2-2- بررسی توزیع فراوانی و درصد نمره معدل دانش آموزان دوگروه کنترل و آزمایش در نیمسال اول سال تحصیلی 93/92 71
4-2-3- بررسی نمرات پیش آزمون72
4-2-4- بررسی توزیع فراوانی و درصد نمره دانش آموزان در آزمون های یادگیری و یادداری برحسب گروه73
4-2-4-1- بررسی توزیع فراوانی و درصد نمرات حاصل از پس آزمون ( یادگیری ) 73
4-2-4-2- نمرات حاصل از آزمون پیگیری ( یادداری )73
4-3- یافته های استنباطی 74
4-3-1 فرضیه شماره 1: میان میزان یادگیری شیمی از طریق روش تدریس فعال فناورانه ( TEAL ) و روش معمول (سخنرانی ) تفاوت معنی دار وجود دارد.74
4-3-2- تحلیل کوواریانس به منظور کنترل اثر معدل و پیش آزمون بر نمرات یادگیری 76
4-3-3- فرضیه شماره 2: میان میزان یادداری شیمی از طریق روش تدریس فعال فناورانه ( TEAL ) و روش معمول (سخنرانی ) تفاوت معنی دار وجود دارد.74
4-3-4- تحلیل کوواریانس به منظور کنترل اثر معدل و پیش آزمون بر نمرات یادداری 76
فصل پنجم ” بحث و نتیجه گیری”79
5-1- مقدمه80
5-2- خلاصه فصل های پنجگانه پژوهش80
5-3- نتایج و دستاوردهای حاصل از پژوهش83
5-4- فرضیه های تحقیق83
5-4-1- فرضیه اول تحقیق:83
5-4-2- فرضیه ی دوم تحقیق:84
5-5- نتیجه کلی پژوهش85
5-6- پیشنهادها و توصیه های کاربردی:86

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

5-7- پیشنهادهایی برای پژوهش های آینده87
5-8- محدودیتهای پژوهش88
5-8-1- محدودیت های خارج از اختیار پژوهشگر:88
5-8-2- محدودیت های در اختیار پژوهشگر: 88
منابع 89
پیوست ها 98
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2-1 خلاصه پیشینه پژوهش56
جدول 3-1 جامعه آماری60
جدول 3-2 جایگزینی نمونه ها در گروه ها61
جدول 3-3 میزان پایایی در الفای کرونباخ63
جدول 3-4 موضوع و هدف کلی درس جلسه های آموزشی66
جدول 3-5 شرح آزمون های تحقیق68
جدول4-1 توزیع فراوانی و درصد گروه های پاسخ دهندگان70
جدول4-2 توزیع فراوانی و درصد نمره معدل دانش آموزان در نیمسال اول سال تحصیلی 93/92 بر حسب گروه71
جدول4-3 آنالیز نمرات پیش آزمون72
جدول4-4 نمرات حاصل از پس آزمون (یادگیری)73
جدول4-5 نمرات حاصل از آزمون پی گیری (یادداری)74
جدول4-6 میانگین و انحراف معیار تفاضل نمرات پیش آزمون و پس آزمون یادگیری در گروه های آزمودنی75
جدول4-7 نتایج آزمون t مستقل در مقایسه تفاوت میزان یادگیری دانش آموزان 75
جدول4-8 نتایج تحلیل کوواریانس نمرات پس آزمون یادگیری دو گروه با کنترل پیش آزمون و معدل نیمسال اول76
جدول4-9 میانگین و انحراف معیار تفاضل نمرات پیش آزمون و آزمون پی گیری (یادداری) در گروه های آزمودنی77
جدول4-10 نتایج آزمون t مستقل در مقایسه تفاوت میزان یادداری دانش آموزان 77
جدول4-11 نتایج تحلیل کوواریانس نمرات پس آزمون یادداری دو گروه با کنترل پیش آزمون و معدل نیمسال اول78
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1 توزیع فراوانی و درصد گروه های پاسخ دهنده71
نمودار 4-1 توزیع فراوانی نمرات معدل نیمسال اول دانش آموزان بر حسب گروه72
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی تاثیر روش تدریس فعال فناورانه (TEAL ) بر یادگیری و یادداری درس شیمی دوره متوسطه انجام گرفته است. روش پژوهش بر اساس ماهیت شبه تجربی با طرح پیش آزمون – پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری در این پژوهش را دانش آموزان دختر پایه سوم متوسطه که در سال تحصیلی 93/92 درس شیمی 3 و آزمایشگاه داشتند، تشکیل می دهند. از بین جامعه تحقیق دو گروه ( کلاس ) 28 نفره به عنوان نمونه آماری به شیوهی خوشه ای انتخاب شدند. یک گروه ها به عنوان گروه آزمایش و گروه دیگر به عنوان گروه کنترل در نظر گرفته شد. گروه آزمایش با روش فعال فناورانه و گروه کنترل با روش معمول آموزش دیدند. یادگیری و یادداری از طریق آزمون های معلم ساخته ( پیش آزمون و پس آزمون ) مورد سنجش قرار گرفت. روایی آزمون ها را متخصصان تایید کردند و پایایی آن به کمک آلفای کرونباخ 703/0 برآورد گردید. در این تحقیق نمره معدل نیمسال قبل به عنوان متغیر کوواریانس تحت کنترل قرار گرفت. داده ها از طریق آمار استنباطی ( آزمون t و تحلیل کوواریانس ) با استفاده از نرم افزار spss تجزیه و تحلیل شد. نتایج تحقیق نشان داد که تاثیر آموزش با استفاده از روش فعال فناورانه ( TEAL ) بر یادگیری و یادداری درس شیمی دانش آموزان بیشتر از روش های معمول است.
واژگان کلیدی: روش فعال فناورانه، TEAL ، یادگیری، یادداری
فصل اول
کلیات پژوهش
1-1- مقدمه
فصل اول یا کلیات پژوهش همانند نقشه یک ساختمان می‏باشد که توسط پژوهش گر طراحی گردیده است. در این فصل به مباحثی از قبیل موضوع پژوهش، اهداف پژوهش، فرضیات و واژه ها و مفاهیم می پردازیم. دنیای آموزش و پرورش امروز، نقطه توجه خود را از تدریس، به یادگیری معطـوف کـرده اسـت. این رویکرد، یادگیری را محور و پایه همه برنامه ها، سیاست ها و خـط مشـی هـای آموزشـی قـرار می دهد. لازمه تحقق هدف های چنین رویکردی، با توجه به دانش گسـترده فـنآوری اطلاعـاتی ، بهره وری از تمام امکانات و فن آوری های غنی در دسترس است (رئیس دانا، 1381).
در ورود به عرصه مدیریت نوین شاهد این واقعیت هستیم که تکنولوژی همه چیز را تحت تأثیرخود قرار داده است و نظام تعلیم و تربیت نیز از این امر مستثنی نمیباشد . نظام آموزشی کنونی تنها بر پایه تئوری ها و نظریاتی است که دانش آموز با تلاش متعلم و پشتکار خویش آنها را خوب به اذهان میسپارد ولی آنگاه که پای عمل به میان میآید، تربیتی صورت نگرفته و مهارتی کسب نشده است (عطاران، 1387). هدف تکنولوژی آموزشی فراهم کردن شرایطی است که باید امکان یادگیری ساده تر همراه با بازدهی بیشتر را فراهم سازد. تکنولوژی آموزشی می تواند، اجازه دهد که یادگیری از جهات دیگری که ممکن است رخ دهد، وسیلهای برای پیشرفت یادگیری در تمام موضوعات شود. توانایی های خلاقانه دانش آموزان را توسعه دهد، دانش آموزان را تشویق نماید خودشان مسؤول، یادگیری خود باشند و آنان را به ارتباط متقابل با یک جامعه بزرگتر تشویق نماید (مولرا و هال1،2002، به نقل از مجدفر، 1375، ص 105).
توسعه آموزش و بهبود فرآیند یادگیری مسألهای است که از گذشته های دور توجه و علاقه اندیشمندان و افراد آگاه و مسؤول را به خود جلب نموده است .همواره با توجه به رشد فنآوری ها، سعی در به روز آمد کردن و متحول نمودن روش های آموزشی و ارتقاء و بهبود کیفیت یادگیری و به یادسپاری مطالب آموخته شده، بوده است . فرآیند یاددهی – یادگیری به جهت برخورداری از ویژگی های خاص، فرآیندی دارای جنبه های مختلف و اجزا و عناصری هست که دارای کنش های متقابل بوده و هر یک بر دیگری تأثیر می گذارد و از دیگری تأثیر میپذیرد (فردانش، 1387).
از آنجایی که قالب بسیاری از کتاب های درسی و سایر مواد آموزشی با روش های سنتی انجام میپذیرد، سیستم آموزش و پرورش تا حصول نتایج، آرمان و اهداف مورد انتظار فاصله بسیاری دارد که این خود همانند دیگر سازمان های سنتی مستلزم تغییرات سازمانی اساسی و بنیادی است که با برنامه ریزی، شناخت و آگاهی همراه باشد (محمدی، 1385 به نقل از لاکدشتی،1390، ص 5).
با مروری بر آموزش و پرورش کشورهای جهان، در می یابیم که بسیاری از کشورها از جمله کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه برای تجهیز مدارس با امکانات گوناگون همچون رایانه و اینترنت، برنامه های جامعی تدوین شده است. ابداع روش های جدید آموزشی، بهره گیری از رایانه در کلاس های درس، بهره گیری از نرم افزارهای آموزشی و چند رسانه ای، بهره گیری از اینترنت و پست الکترونیکی، گسترش شبکه های آموزش، ظهور آموزش الکترونیکی و … از پیامدهای نوین به کارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در امر آموزش بوده است. این مفاهیم ما را وا می دارد تا به الگوهای نوین کار در آموزش و پرورش برای پاسخ گویی به نیازهای روز افزون دنیای کنونی روی آوریم(پریشانی، 1389).
با بهره گیری از فن آوری اطلاعات معلمان می توانند منابع آموزشی مورد نیاز جهت استفاده در کلاس درس را سریع تر و آسان تر بدست آورند، همچنین انتظار می رود که فن آوری اطلاعات بتواند مواد آموزشی مختلف مانند تصاویر، متن، صدا و سایر موارد مشابه را با کیفیت بهتر در اختیار معلمان قرار دهد.

1-2- بیان مسأله
انسان قرن بیست و یکم هر روز شاهد تغییرات وسیعی در عرصه تکنولوژی است و این تحو?ت، او را بامسائل جدیدتر و پیچیدهتر روبهرو میکند و نوعی چالش برای چگونه همگام شدن با این تحو?ت، ایجاد میکند. بهترین راه آماده شدن برای زندگی در این عصر توجه بیشتر به آموزش است. مدارس باید عادتها و رویه ها را محک بزنند و با دیدی نقادانه به راهیابی بهتر در همه زمینه ها بپردازند(سیف، 1384).
شیمی شاخه ای از علوم تجربی است که به مطالعه ترکیب، ساختار و خواص مواد می پردازد.کاربردهای گسترده علم شیمی در پزشکی، داروسازی، صنایع غذایی، کشاورزی، آرایشی و بهداشتی،تهیه رنگ، پلاستیک، لاستیک و انواع پوششها، محیط زیست، انرژی و،… نشان از اهمیت زیاد این علم در بهداشت، سلامت، تأمین رفاه، رشد اقتصادی و توسعه پایدار جوامع بشری دارد(بدریان، هنرپرور، ناصری آذر1389، ص 102).
دانووان و نخله (2001) معتقدند که اهمیت روز افزون علم شیمی در زندگی انسانها سبب شده است تا آموزش مناسب و اثربخش آن به ویژه در برنامه ی درسی مدارس به عنوان یکی از حوزه های فعال علوم تجربی از اهمیت به سزایی برخوردار گردد. از نظر آنان، با ورود به قرن 21، عوامل مختلفی شیوه های یاددهی و یادگیری علم شیمی را تحت تاثیر قرار داده است. گسترش نظریه های شناختی و افزایش درک پژوهشگران از چگونگی یادگیری دانش آموزان، استفاده گسترده از رایانه و فن آوری اطلاعات برای تجسم و مرئی سازی پدیده های علمی پیچیده، عوامل بیرونی مانند نگرانی های جهانی نسبت به انرژی، منابع آب و محیط زیست، افزایش سطح سواد علمی، تبیین سطوح مختلف سواد شیمی و افزایش درک عمومی ازعلوم مختلف، سبب شده است تا یاددهی یادگیری اثربخش شیمی در مدارس و دانشگاه ها،مورد توجه مسئولان ، سیاست ورزان، جامعه شناسان و حتی اقتصاددانان قرار گیرد. باید توجه داشت که یادگیری و درک مفاهیم شیمی به خاطر پدیده‌های شیمیایی پیچیده و غیر قابل لمس، اغلب دشوار است. در فرایند یاددهی و یادگیری شیمی، معلمان و دانش‌آموزان با نظریه‌ها و فرضیه‌هایی روبرو هستند که به راحتی قابل تجسم نیستند. بررسی ویژگی‌ها و رفتار مواد شیمیایی که در اندازه‌های مولکولی و اتمی هستند و با چشم مسطح و حتی میکروسکوپ های قوی نیز قابل مشاهده نیستند، اغلب مشکل است و منجر به کج‌فهمی می‌گردد. همچنین برخی پدیده‌های شیمیایی را به لحاظ محدودیت زمانی و یا ایمنی، نمی‌توان در آزمایشگاه مدرسه تجربه کرد. (همان منبع).
دمیرچی اوغلو و دمیرچی اوغلو و آیاس 2(2006، به نقل از: دووارچی3،2010،ص2507) باور دارند که درس شیمی به خاطر وجود مفاهیم انتزاعی در آن، یکی از درس های بسیارسخت برای دانش آموزان است. سوکمن و بایرام 4 (1999، به نقل از: دووارچی، 2010، ص 2507) در پژوهش خود، 97 کلاس پایه نهم را مورد مطالعه قرار دادند و نتیجه گرفتند که در بسیاری از مفاهیم شیمی، از جمله عنصر، ترکیب ، مخلوط، تغییر شیمیایی ، تغییر فیزیکی و غیره در دانش آموزان یادگیری معنا دار، صورت نمی گیرد و دچار کج فهمی می شوند. آنها استدلال می کنند که این مسئله ممکن است نتایج حاصل از برنامه های گسترده مدارس در روش حفظ کردن مطالب باشد.
کتابهای درسی به گونه ای نگارش یافته اند که تنها انبوهی از وقایع علمی را به دانش آموزان منتقل می کنند و معلمان در فرایند اجر ا، اغلب با استفاده از شیو ه های سنتی فرصت هرگونه اندیشیدن و خلاقیت را از دانش آموزان می گیرند( حسن بیگی، 1382). از آن جایی که بسیاری از مطالب کتاب های شیمی دبیرستان به صورت انتزاعی و خشک در کتابهای درسی وجود دارد، بنابراین به معلمان در این موارد استفاده از شبیه‌سازی، ساخت مدل و نیز انیمیشن‌های رایانه‌ای پیشنهاد شده است. استفاده از مدل‌ها و شبیه‌سازی‌ها کمک بسیار زیادی به درک عمیق و مفهومی شیمی نموده و بسیاری از کج‌فهمی‌های رایج را برطرف می‌سازد(بدریان، هنرپرور، ناصری آذر، 1389).
استفاده از ترکیب روش تدریس کاوشگری گروهی در آزمایشگاه، شبیه سازی(و یا استفاده از فیلم، اینترنت، انیمیشن، و یا تصاویر گرافیکی بنا به ضرورت تدریس) و سخنرانی کوتاه در موقعیت های مختلف که به نام روش تدریس فعال فناورانه (TEAL5) می باشد، در زمره روش های تدریس فعال می باشد. حال از انجا که در دنیای پر شتاب کنونی، بسیاری از روش های تدریس سنتی نا کارامد و کند هستند و قدرت کافی را برای انتقال مفاهیم جدید به فراگیران را ندارند بنابراین لازم است که از ابزارهایی که فن آوری های نوین در اختیار ما قرار می دهند، در این زمینه به نحو احسن استفاده نماییم( نوروزی، 1385، ص11) یکی از روش های تدریس فعال که از فن آوری های نوین استفاده می کند، روش فعال فناورانه می باشد. بر اساس یافته های فوق، مسأله اساسی پژوهش حاضر، بررسی اثر بخشی تدریس فعال فناورانه (TEAL) بر یادگیری و یادداری دانش آموزان نسبت به درس شیمی دوره متوسطه می باشد.
1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش
یادگیری فرایند پیچیده ای است که می تواند در نتیجه کسب مهارت های نو، دانش، ادراک، حقایق، اصول واطلاعات جدید رخ دهد( گیل6 ، 1997 ). دست اندرکاران تعلیم وتربیت ، حرکتی را از آموزش های سنتی به سوی روش های غیر سنتی و غیر متداول شروع کرده اند ( کو و هارلین 7 ، 2001 ). مهم ترین پرسشی که در ذهن هرمعلم ایجاد می شود این است که چگونه می توان یادگیری، به ویژه یادگیری مطالب درسی را موثرتر و پربارترکرد، بنابراین بسیاری از روانشناسان این فرایند را در شرایط دقیق و کنترل شده ای مطالعه کرده اند تا ماهیت آن را بهتر کشف کنند و چگونگی بهبود بخشیدن به آن را دریابند (کدیور، 1387).
بی شک در آینده شرایطی به وجود می آید که اغلب نا شناخته اند و چه بسا با آنچه بر ما می گذرد به کلی تفاوت داشته باشد . بنابراین رویکرد تعلیم و تربیت عصر صنعتی راه حل عصر اطلاعات نیست( شعبانی، 1382).
امروزه، پیشرفت در زمینه علم و فن آوری تا حد زیادی بر شیوه زندگی ما، تاثیر می گذارد. این تحولات در روش های تدریس و یادگیری نیز، تغییراتی ایجاد کرده است. در نتیجه این نوآوری ها، نسل جدیدی از ابزار آموزشی طراحی شده است که در روش های غیر سنتی به دانش آموزان در فرایند یادگیری کمک می کند.
بنت8و همکارانش(2005 ) نیز معتقد است که برنامه های درسی شیمی طوری تنظیم شده اند که روش تدریس معمول آنها، بیشتر روش دیکته ای است. در این روش معلم سخنرانی می کند و دانش آموزان چیزهایی را گوش می دهند یا یادداشت می کنند. در بیشتر بحث های کلاسی، معلم سخنران اصلی است و به تفاوت های فردی دانش آموزان در کلاس درس کمتر توجه می شود. تعامل بین معلم و دانش آموزان بیشتر به این صورت است که اغلب معلم سؤال هایی را می پرسد و دانش آموزان جواب هایی را مطرح می کنند. در ادامه، معلم جواب را تایید و یا تکذیب کرده و نهایتاً جواب درست را می گوید. در این حالت مشاهده می شود که دانش آموزان نقش اندکی در فرایند یادگیری در کلاس درس دارند و احتمال غیر فعال شدن آنها بیشتر است.
پژوهشگران زیادی در سرتاسر دنیا مشغول انجام پژوهش و ارائه راهکارهای کاربردی برای تسهیل و تسریع فرایند یاددهی- یادگیری اثربخش شیمی هستند. در ایران نیز علم شیمی به عنوان یکی از مهمترین شاخه های علوم تجربی و از سوی دیگر به خاطر اهمیتی که به واسطه وجود منابع غنی نفت،گاز و مواد معدنی بسیاری همچون: سنگهای معدنی سرشار از مس، آهن، سرب و روی و … دارد؛ هم چنین به علت پیشینه تاریخی و تمدن میهن ایرانی- اسلامی و سهم بزرگی که در بنیاد نهادن و گسترش علم شیمی داشته است، ضرورت توجه به آموزش اثربخش این علم را در بین جوانان کشورمان یادآور می شود(بدریان، هنرپرور، ناصری آذر1389، ص 109) .
با وجود فناوری های جدید و فراهم شدن فرصت های مناسب در جهت کمک به استعدادها وعلایق شخصی دانش آموزان ، متأسفانه در عمل معلمان شیمی نتوانسته اند نقش مستقیمی در رشد دانش و تکنولوژی داشته باشند. چرا که فراگیران به تنهایی و بدون آمادگی ذهنی، که وظیفه یک معلم است، نمی توانند در قرن 21 نقش خود را در علوم و تکنولوژی ایفا کنند( نگبو ، 2006 ). حال با توجه به اینکه فقر فکری فراگیران را می توان نتیجه حاکمیت روش های سنتی تدریس سخنرانی دانست ( شعبانی ، 1385). ضروری است از روش های فعال و نوین تدریس به خوبی استفاده نمود تا موجب خدمات و پیشرفت های بسیاری در عرصه آموزش و یادگیری گردد.
محتوای کتاب های درسی از ارائه آخرین یافته ها و اطلاعات علمی ناتوان هستند و معلمان و دانش آموزان از منابع اطلاعاتی گوناگونی از جمله رسانه های جمعی و ارتباطی به کسب اطلاعات علمی نایل می شوند. استفاده از فن آوری های نوین مانند پست الکترونی، شبیه سازی و آزمایشگاه مجازی در روش های فعال تدریس و ترکیب شیوه های آموزش، امکان یادگیری سریع و جذاب دروس را برای دانش آموزان با تفاوت های فردی و استعدادها و قابلیت های مختلف فراهم می آورد. کاوشگری گروهی در آزمایشگاه امکان کشف مفاهیم و ساختن و عمق بخشیدن به مفاهیم را فراهم می نماید. حال باتوجه به اینکه آموزش شیمی به صورت فعال فناورانه تمام اهداف آموزشی نوین را پوشش می دهد بومی نمودن این روش تدریس شیمی در ایران و بررسی اثرات آن بر یادگیری و یادداری دانش آموزان ومعرفی آن به سایر دبیران ضروری به نظر می رسد.
1-4- اهداف پژوهش :
1-4-1- هدف اصلی پژوهش :
بررسی تأثیر روش تدریس فعال فناورانه (TEAL ) بر یادگیری و یادداری درس شیمی دانش آموزان دوره متوسطه
1-4-2- اهداف فرعی پژوهش :
* بررسی تأثیر روش تدریس فعال فناورانه (TEAL ) بر یادگیری درس شیمی دانش آموزان دوره متوسطه
* بررسی تأثیر روش تدریس فعال فناورانه ( TEAL ) بر یادداری درس شیمی دانش آموزان دوره متوسطه
1-5- فرضیات پژوهش :
1-5-1- فرضیه اصلی پژوهش :
میان میزان یادگیری و یادداری درس شیمی از طریق روش تدریس فعال فناورانه (TEAL) و روش معمول (سخنرانی ) تفاوت معنی دار دیده می شود.
1-5-2- فرضیه های فرعی پژوهش :
* میان میزان یادگیری درس شیمی از طریق روش تدریس فعال فناورانه ( TEAL ) و روش معمول (سخنرانی ) تفاوت معنی دار وجود دارد.
* میان میزان یاداری درس شیمی از طریق روش تدریس فعال فناورانه ( TEAL ) و روش معمول (سخنرانی ) تفاوت معنی دار وجود دارد.
1-6- قلمرو پژوهش
قلمرو موضوعی : موضوع این پژوهش بررسی تأثیر روش تدریس فعال فناورانه (TEAL ) بر یادگیری و یادداری درس شیمی دانش آموزان دوره متوسطه می باشد.
قلمرو مکانی : این پژوهش در دبیرستان های شهر ایوان غرب انجام شده است.
قلمرو زمانی : دوره زمانی پژوهش از اسفند ماه سال 1392 الی مرداد ماه سال 1392 می باشد.

1-7- تعاریف مفهومی و عملیاتی
1-7-1- تعاریف مفهومی
1-7-1-1- تدریس: تدریس عبارت است از تعامل یا رفتار متقابل معلم وشاگرد ، بر اساس طراحی منظم و هدفدار معلم برای ایجاد تغییر در رفتار شاگرد (شعبانی، 1384).
1-7-1-2 روش تدریس : روش تدریس عبارت است از راه منظم، باقاعده و منطقی برای ارائه درس (صفوی، 1387، ص 91).
1-7-1-3- روش تدریس فعال فناورانه( TEAL ): استفاده از ترکیب روش تدریس کاوشگری گروهی در آزمایشگاه و شبیه سازی(یا استفاده از فیلم، اینترنت، انیمیشن یا تصویر سه بعدی بنا به ضرورت تدریس ) و سخنرانی کوتاه در موقعیت های مختلف( بنا به ضرورت ) روش تدریس فعال فناورانه (TEAL) می باشد. در این روش، کلاس و آزمایشگاه از هم جدا نیست و با استفاده از پست الکترونیکی می توان برای هر دانش آموز ، با توجه به تفاوت های فردی آنان ، تکالیف خاصی را معین نمود(بلچر9، 2005). این روش تدریس در زمره روش های فعال تدریس می باشد.
1-7-1-4- یادگیری: یادگیری ایجاد تغییر نسبتا پایدار در رفتار بالقوه ی یادگیرنده ، مشروط بر آنکه این تغییر بر اثراخذ تجربه رخ دهد(سیف، 1370،ص48).
از نظر گانیه یادگیری تغییری است که در توانایی انسان ایجاد می شود و برای مدتی باقی می ماند و نمی توان آن را به سادگی به فرایند های رشد و نمو نسبت داد(سیف، 1370، ص48).
1-7-1- 5- یادداری: عبارت است از طول مدت نگهداری اطلاعات در حافظه که نشان دهنده مدت زمان به خاطر سپاری مطالب پس از ارائه آنها می باشد( اسکندری،1384، به نقل از جعفری لاهیجانی، ص9).
1-7-2- تعاریف عملیاتی
1-7-2-1- روش تدریس فعال فناورانه: دانش آموزان درگروههای چهار نفره مباحث درسی را از طریق روش کاوشگری در آزمایشگاه و باتعامل می آموزند، وسایل لازم برای انجام آزمایش در اختیار آنها قرار می گیرد. در مواقع لزوم یک سخنرانی کوتاه برای هدایت و جمع بندی موارد به کار می رود . از رایانه و لوح های فشرده برای شبیه سازی و انجام آزمایشهای مجازی استفاده می شود و برای ارزشیابی و انجام تکالیف از امکانات رایانه و پست الکترونیک استفاده می گردد.
1-7-2-2- یادگیری: منظوراز یادگیری در این پژوهش نمرات حاصل از آزمون محقق ساخته (پس آزمون یادگیری) در ارتباط با مبحث محلول ها از کتاب شیمی سال سوم دبیرستان است.
1-7-2-3- یادداری: منظور از یادداری در این پژوهش نمرات حاصل از آزمون محقق ساخته (پس آزمون یادداری) است که فرم موازی پیش آزمون و پس آزمون یادگیری می باشد و سه هفته پس از آزمون اول به اجرا در آمد.

فصل دوم :
ادبیات پژوهش
2-1- مقدمه
این فصل از دو بخش مبانی نظری و مروری بر پژوهش های انجام شده، تشکیل شده است.
در چند سال اخیر فناوری اطلاعات و ارتباطات توانسته است در بیشتر واحدهای درسی دانشگاهی و مدارس وارد شود و مزیت های آموزشی زیادی از خود نشان دهد .تعداد زیادی وب سایت با عنوانها و موضوع های مرتبط با حیطه های مختلف علوم تجربی توسط معلمان پایه گذاری شده اند. یادداشت های سخنرانی، پروژه های داده شده به عنوان تکلیف ، نرم افزارهای ویژه شبیه سازی ، انواع فعالیت های خود ارزشیابی، تالارهای گفتمان و ارتباط با معلمان و کتاب های الکترونیکی متعددی در رابطه با علوم مختلف در شبکه های اینترنتی قابل دسترس می باشند( باراک10،2007، ص 31).
فن آوری های اطلاعات و ارتباطات توانایی گردآوری، سازمان دهی، ذخیره سازی و بازتاب اطلاعات در قالب صوت، تصویر، متن های نوشتاری و عددی را دارا هستند. این فن آوری ها می توانند در ایجاد محیط های جدید یادگیری و برقرای ارتباط های تعاملی، و همچنین به کارگیری الگوهای آموزشی مجازی نقش مهمی ایفا کنند(بدریان، هنرپرور، ناصری آذر1389، ص 103).
هنرپرور و بدریان(2008) معتقدند که در برنامه درسی شیمی مبتنی بر فن آوری اطلاعات و ارتباطات، می توان جهت تسهیل و تسریع فرایند یاددهی و یادگیری ، از ابزارهای چند رسانه ای تعاملی و نیز محیط های مجازی مبتنی بر شبکه استفاده کرد . محیط های مجازی می توانند دارای بخش های مختلفی از جمله تالار گفتمان برخط11، کتابخانه الکترونیکی، فعالیت های فوق برنامه مبتنی بر فعالیت های پژوهشی و کاوشگری، نرم افزارهای شبیه سازی مولکولی، ارزشیابی مستمر و پایانی، بانک سؤالات تشریحی و چند گزینه ای و نیز آزمایشگاه مجازی بوده و نقصان های موجود در سامانه آموزشی مدارس را بر طرف نماید.
در این فصل پس از بیان مسأله و ضرورت پژوهش، اهداف پژوهش آورده شده است، سپس به بیان فرضیات پرداخته شده و در آخر نیز قلمرو پژوهش و تعاریف متغیرهای پژوهش ذکر شده است.

2-2- مبانی نظری
2-2- 1- تعریف یادگیری
تعاریف متعددی از یادگیری ارائه شده است از جمله گانیه12 یادگیری را چنین تعریف می کند: یادگیری تغییری است که در توانایی انسان ایجاد می شود و برای مدتی باقی می ماند و نمی توان آن را به سادگی به فرایند های رشد و نمو نسبت داد(سیف، 1370، ص48).
شعبانی (1384، ص 11) جامع ترین تعریف ارائه شده از یادگیری را تعریف هیلگارد13 و مارکوئیز14 می داند. این دو روانشناس یادگیری را بدین گونه تعریف کرده اند: ” یادگیری عبارت است از فرایند تغییرات نسبتاً پایدار در رفتار بالقوه ی فرد بر اثر تجربه “.

2-2-2- ویژگی های تعریف یادگیری
این تعریف که معروف ترین تعریف یادگیری است شامل ویزگی های اساسی میباشد که عبارتند از : فرایند، تغییر، نسبتاً پایدار، بالقوه و تجربه. برای درک بهتر به اختصار به تحلیل هریک از این مفاهیم میپردازیم.
1. مفهوم فرایند. یکی از مشخصات بارز فرایند، حرکت و پویایی آن است که بر اثر تعامل دائم اجزاء و متغیرهای موجود در آن صورت می گیرد و آغاز و پایانی ندارد. یادگیری نیز یک فرایند است؛ چون بر اثر تعامل دائم فرد با محیط، همیشه و در همه جا به طور پیوسته و مستمرصورت می گیرد.
2. مفهوم تغییر. یادگیری نوعی تغییر است که در فرایند تجربه اتفاق می افتد، اما نه هر تغییری؛ تغییری که بتدریج حاصل شود و نسبتاً ثابت و پایدار باشد. بنابراین تغییرات ناشی از رشد و بلوغ و تغییرات ایجاد شده بر اثر عوامل مکانیکی و شیمیایی، یادگیری نیست.
3. مفهوم نسبتاً پایدار. یادگیری در بر گیرنده‌‌‌‌‌‌ی تغییرات نسبتاً دائم است، و رفتار موردی، لحظه ای و تصادفی به هیچ وجه یادگیری نامیده نمی شود.
4. مفهوم رفتار بالقوه. کاربرد عبارت ” رفتار بالقوه ” دلیل بر تفاوت بین مفهوم یادگیری و عملکرد است. یادگیری تغییراتی است که در ساخت ذهنی فرد ایجاد می شود و در حال حاضر، قابل اندازه گیری نیست. مقداری از تغییرات حاصل از یادگیری ممکن است به علت مساعد بودن شرایط، به رفتار بالفعل تبدیل شود که در اصطلاح به آن ” عملکرد ” می گویند.
5. مفهوم تجربه. کاربرد کلمهی تجربه در تعریف فوق حاکی از این است که تنها آن دسته از تغییرات رفتار را می توان یادگیری نامید که محصول تجربه، یعنی تاثیر متقابل فرد و محیط در یکدیگر باشد(شعبانی، 1384، ص 12) .
2-2-3- نقش حافظه در یادگیری و یادداری
برای ایجاد یادگیری عمیق و همه جانبه در یادگیرندگان باید به همه ی عوامل و مؤلفه های این فرآینـد توجـه کافی مبذول گـردد. معمـولاً در امر آموزش و یادگیری از سه عامل اساسی یادگیرنده، یاددهنده، و شرایط و امکانات و موقعیت هـا، نام بـرده می شود. حافظه، ثبت نسبتاً پایداری است که زیربنای یادگیری است، روانشناسان شناختی، حافظه را محل پردازش اطلاعات می دانند، آنها معتقدند که عوامل مختلفی بـر نحوه پـردازش اطلاعات حکم فرماست و این عوامل آن قدر اهمیت دارند که تأثیرشان بیشتر از محرک های خام بیرونی است. اولین مرحله آن رمزگردانی است، هر ماده اطلاعاتی که در خارج از حافظه است واجد ویژگی هایی است که شامل خصوصیات فیزیکی (مانند شکل و رنگ) و یا ویژگیهای معنایی(مانند صفات و مفاهیم) می باشد. دومین مرحله حافظه، ذخیره سازی یا اندوزش است. در این مرحله اطلاعاتی که رمزگذاری شده باید با توجه به زمان نگهداری شود کـه این زمان می تواند بسیار کوتاه و چند ثانیه یا تمام سالهـای زندگی فرد باشد. از جمله عوامل مؤثر در چگونگی ذخیره سازی و نگهداری اطلاعات، فاصله ی بین مرحله اول و سوم حافظه است. یعنی هرچه فاصله زمانی بیشتر باشد، امکان استفاده از اطلاعات ذخیره شده کمتر خواهد بـود. عامل مؤثر دیگرحوادثی است که طی این مدت رخ می دهد، یعنی اطلاعات جدیدی وارد حافظه شده و بـه عنوان اطلاعات گمراه کننده مانعی برای یادآوری اطلاعات قبلی می شوند. مرحله سوم حافظه، بازیابی است. یعنی اطلاعاتی که رمزگردانی و ذخیره شده بایستی به خاطر آورده شود، با توجه به انواع اطلاعات و انواع حافظه، بازیابی ها مختلف هستند: گاهی بازیابی آشکار و گاهی بازیابی ناآشکار.
در بازیابی آشکار فرد از به خاطر آوردن اطلاعات کاملاً آگاه بوده و تلاش زیادی دارد که اطلاعات ذخیره شده را فرا بخواند ولی در بازیابی ناآشکار فرد بدون اراده و تلاش اطلاعات ذخیره شده را به خاطر می آورد. یکی از عوامل مؤثر بر بازیابی ” اثر بافت ” نام دارد. یعنی بازیابی وقتی موفقیت بیشتری دارد که بافت زمان رمزگردانی با بافت زمان بازیابی یکسان باشد. مهمترین دلیل قدرت به خاطر آوری بهتر “اثر بافت” است. عامل دیگری که بر قدرت بازیابی تأثیر دارد، “اثر خلق” است. یعنی هر فردی در زمان رمزگردانی ویژگی های عاطفی خاصی دارد که هرچه این ویژگی ها در زمان رمزگردانی و بازیابی مشابهت بیشتری داشته باشند، امکان بازیابی بهتری وجود دارد. یکی از مهم ترین یافته ها این است که فعالترین ناحیه مغز در رمزگردانی در نیمکره چپ و در بازیابی در نیمکره راست است. یادگیری عبارت است از فرآیند ایجاد تغییرات نسبتاً پایدار در رفتار فرد که بر اثر تجربه پدید آید. در فرآیند یادسپاری بخشی از اطلاعات وارد شده به حافظه کوتاه مدت با اطلاعات یادگرفته شـده قبلی ارتباط برقرار کرده و به حافظه بلند مدت انتقال می یابند، این اطلاعات به صورت مواد سازمان یافته ای در می آیند که برای مدت طولانی در آنجا باقی می مانند و در صورت لزوم به حافظه کوتاه مدت بازگشت داده می شوند و شخص براساس آنها پاسخ میدهد (سیف، 1379، به نقل از: لاکدشتی؛ یوسفی؛ خطیری،1390، ص7).

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید