bew186

centertop00
موسسه آموزش عالی غیر دولتی غیر انتفاعی مولانا
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد رشته مدیریت بازرگانی ( M.A )
گرایش : بازایابی
عنوان :
تاثیر شیوه های تصمیم گیری مدیران بر عملکرد سازمان
استاد راهنما :
دکتر ایرج فروزان
استاد مشاور :
دکتر فرزانه حیدر پور
نگارنده :
مصطفی بغدادی
251396536348400تابستان 1393
220345179070
center-63885800
منشور اخلاق پژوهش :
با استعانت از خدای سبحان و با اعتماد راسخ به اینکه علم محضر خداست و او همواره ناظر بر اعمال ماست و به منظور انجام شایسته پژوهش های اصیل ، تولید دانش جدید و بهسازی زندگانی بشر ، ما دانشجویان و اعضای هیات علمی دانشگاه ها ، موسسات آموزشی عالی و پژوهشگاه های کشور :
تمام تلاش خود را برای کشف حقیقت و فقط حقیقت به کار خواهیم بست و از هر گونه جعل و تحریف در فعالیت های علمی پرهیز می کنیم .
حقوق پژوهشگران ، پژوهیدگان ( انسان ، حیوان ، گیاه ، اشیاء ) ، سازمان ها و سایر صاحبان حقوق را به رسمیت می شناسیم و در حفظ آن می کوشیم .
به مالکیت مادی ، معنوی آثار پژوهشی ارج می نهیم ، برای انجام پژوهشی اصیل اهتمام ورزیده و از سرقت علمی و ارجاع نامناسب اجتناب می کنیم .
ضمن پایبندی به انصاف و اجتناب از هرگونه تبعیض و تعصب ، در کلیه فعالیت های پژوهشی ، رهیافتی نقادانه اتخاذ خواهیم کرد .
ضمن امانت داری ، از منابع و امکانات اقتصادی ، انسانی و فنی موجود استفاده بهره ورانه خواهیم کرد .
از انتشار غیر اخلاقی نتایج پژوهش نظیر انتشار موازی ، همپوشان و چندگانه ( تکه ای ) پرهیز می کنیم.
اصل محرمانه بودن و راز داری را محور تمام فعالیت های پژوهشی خود قرار می دهیم .
در همه فعالیت های پژوهشی به منافع ملی توجه کرده و برای تحقق آن می کوشیم .
خویش را ملزم به رعایت کلیه هنجارهای علمی رشته خود ، قوانین و مقررات ، سیاست های حرفه ای ، سازمانی ، دولتی و راهبردهای ملی در همه مراحل پژوهش می دانیم
رعایت اصول اخلاق و پژوهش را اقدامی فرهنگی می دانیم و به منظور بالندگی این فرهنگ ، به ترویج و اشاعه آن در جامعه اهتمام می ورزیم .
2407285-378360
موسسه آموزش عالی غیر دولتی غیر انتفاعی مولانا
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد رشته مدیریت بازرگانی( M.A )
گرایش : بازایابی
عنوان :
تاثیر شیوه های تصمیم گیری مدیران بر عملکرد سازمان

استاد راهنما :
دکتر ایرج فروزان
استاد مشاور :
دکتر فرزانه حیدر پور
نگارنده :
مصطفی بغدادی
تابستان 1393
سپاسگزاري
بدین وسیله از جناب آقای دکتر فروزان به پاس راهنماییهای دلسوزانه و پیگیریهای بی شائبه ایشان کمال سپاسگزاری را دارم، که اگر جز این بود این مجموعه به ثمر نمیرسید.
تشکر بسیار دارم از سرکار خانم دکتر فرزانه حیدر پور به جهت مشاورهها و نظرات مؤثر ایشان در نگارش این پایاننامه که یاریگر بنده بودند.
و در آخر از کلیه دوستان و عزیزانی که در این راه با اینجانب همراهی نمودند صمیمانه تشکر مینمایم.
تقدیم به:
پدرمبه پاس سالها تلاش تا بیاموزم
مادرم به پاس دلسوزیها تابیاسایم
دلبندان زندگی ام احمد رضا و امیر رضا بغدادی
فهرست مطالب صفحه
چکیده ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 1
فصل اول : کلیات تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………….. 2
1 – 1 – مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 3
1 – 2 – بیان مسئله ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..4
1 – 3 – اهمیت و ضرورت انجام تحقيق ……………………………………………………………………………………………………………………………7
1 – 4 – اهداف و فرضیه ها ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..7
1 – 5 – نتایج مورد انتظار پس از انجام این تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………8
1 – 6 – قلمرو تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………9
1 – 7 – دوره های زمانی و مکانی انجام تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………..9
1 – 8 – تعریف واژها و اصطلاحات تخصصی …………………………………………………………………………………………………………………….9
1 – 9 – مدل تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………13
فصل دوم : مروری بر ادبیات و پیشینه تحقیق ……………………………………………………………………………………….14
2 – 1 – تصمیم گیری چیست ………………………………………………………………………………………………………………………………………15
2 – 2 – سطوح تصمیم گیری ……………………………………………………………………………………………………………………………………….17
2 – 3 – درجه سختی تصمیم گیری………………………………………………………………………………………………………………………………17
2 – 4 – انواع تصمیم گیری بر مبنای اطلاعات موجود…………………………………………………………………………………………………..18
2 – 5 – زمان و تصمیم گیری……………………………………………………………………………………………………………………………………..19
2 – 6 – گام های تصمیم………………………………………………………………………………………………………………………………………………20
2 – 7 – فرآیند های تصمیم گیری………………………………………………………………………………………………………………………………..21
2 – 8 – مدل ظرف زباله…………………………………………………………………………………………………………………………………………………24
2 – 9 – رویکرد های تصمیم گیری…………………………………………………………………………………………………………………………………24
2 – 10 – تصمیم گیری عقلایی……………………………………………………………………………………………………………………………………..25
2 – 11 – تصمیم گیری رفتاری………………………………………………………………………………………………………………………………………26
2 – 12 – تصمیم گیری باز…………………………………………………………………………………………………………………………………………….29
فهرست مطالب صفحه
2 – 13 – تصمیم گیری گروهی………………………………………………………………………………………………………………………………………30
2 – 14 – مدلسازی برای تصمیم………………………………………………………………………………………………………………………………………30
2 – 15 – مدل مطلوبيت مورد انتظار………………………………………………………………………………………………………………………………31
2 – 16 – عوامل فرهنگي و اجتماعي در تصمیم گیری ………………………………………………………………………………………………….32
2 – 17 – تصميم گيري تدريجي…………………………………………………………………………………………………………………………………..33
2 – 18 – تصميم گيري در بحران ………………………………………………………………………………………………………………………………..34
2 – 19 – تصميم گيري در شرايط تنش روانشناختي……………………………………………………………………………………………………..36
2 –20 – آفات تصميم گيري ………………………………………………………………………………………………………………………………………37
2 –21 – تصميم گيري شهودی……………………………………………………………………………………………………………………………………38
2 –22 – تئوری پندار ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..41
2 –23 – شناسايي مسئله ………………………………………………………………………………………………………………………………………….42
2 –24 – تاثیرات چارچوب ………………………………………………………………………………………………………………………………………..43
2 –25 – بازتعریف مسئله ………………………………………………………………………………………………………………………………………44
2 –26 – ایجاد انتخاب ها ………………………………………………………………………………………………………………………………………44
2 –27 – قضاوت در دسترس …………………………………………………………………………………………………………………………………..45
2 –28 – تئوری تعهد …………………………………………………………………………………………………………………………………………….45
2 –29 – بهینه سازی همبسته …………………………………………………………………………………………………………………………………46
2 –30 – نقش انتظارات در تصمیم گیری ………………………………………………………………………………………………………………..46
2 –31 – انجام راه حل ……………………………………………………………………………………………………………………………………………47
2 –32 – مدل سبک تصمیم گیری……………………………………………………………………………………………………………………………48
2 –33 – تصمیم گیری شهودی چند وجهی …………………………………………………………………………………………………………….49
2 –34 – انواع سبک های تصمیم گیری ………………………………………………………………………………………………………………….52
2 –35 – مدیر بعنوان کارآفرین…………………………………………………………………………………………………………………………………53
2 –36 – تصمیم گیری مدیران کارآفرین ……………………………………………………………………………………………………………..55
فهرست مطالب صفحه
پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………56
فصل سوم : روش اجرای تحقیق ………………………………………………………………………………………………………… 58
3 – 1 – مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..59
3 –2 – نوع پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………………………………………59
3 –3 – جامعه پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………………………………………59
3 –4 – نمونه پژوهش و روش نمونه گیری………………………………………………………………………………………………………………..60
3 –5 – فرآیند اجرای پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………………………..60
3 –6 – ابزار گرد آوری داده ها ………………………………………………………………………………………………………………………………….61
3 –7 – اسناد و مدارک …………………………………………………………………………………………………………………………………….61
3 –8 – تعیین اعتبار و پایایی ابزار پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………62
3 –9 – تحلیل پرسشنامه تحقیق بر اساس نوع تصمیم گیری …………………………………………………………………………………….64
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها …………………………………………………………………………………………………. 67
4 – 1 – مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..68
4 – 2 – توصيف و تحليل داده هاي تحقيق………………………………………………………………………………………………………………..68
4 –3 – آزمون فرضیه ها و یافته های تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………68
فصل پنجم : نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات………………………………………………………………………………………….73
5 – 1 – مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..74
5 – 2 – نتایج ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..74
5– 3 – تجزیه و تحلیل يافته‌هاي پژوهش و پیشنهادات ………………………………………………………………………………………….78
5 –4 – پیشنهادات ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..80
5 –5 – پیشنهادات برای پژوهش های بعدی…………………………………………………………………………………………………………..80
منابع و ماخذ ……………………………………………………………………………………………………………………………………….81
ضمائم و پیوست ها ……………………………………………………………………………………………………………………………..86
چکیده لاتین ……………………………………………………………………………………………………………………………………….89
فهرست جداول صفحه
مدل تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..13
جدول شماره STYLEREF 1 \s‏31 – ضرايب پایایی پرسشنامه سبک های عمومی تصمیم گیری………………………………………………………………..63
جدول شماره STYLEREF 1 \s‏32 – تحلیل پرسشنامه تحقیق بر اساس نوع تصمیم گیری………………………………………………………………………….64
جدول شماره 4 –1 – سبک غالب تصمیم گیری مدیران ……………………………………………………………………………………………………69
جدول شماره 4 –2 – رابطه بین سبک های عمومی تصمیم گیری مدیران ………………………………………………………………………….69
جدول شماره 4 –3 – مقایسه تصمیم گیری مدیران زن و مرد ………………………………………………………………………………………….70
جدول شماره 4 –4 – مقایسه سبک های تصمیم گیری مدیران با سوابق مختلف ………………………………………………………………71
جدول شماره 4 –5 – مقایسه سبک تصمیم گیری شهودی بر اساس سوابق مختلف …………………………………………………………72
چکیده :
تصمیم گیری جوهره اصلی فعالیت های مدیران است . سبک تصمیم گیری مدیر می تواند تعیین کننده یک موفقیت بزرگ یا شکست تمام عیار برای سازمان باشد . هدف این پژوهش بررسی مقایسه ای شیوه های تصمیم گیری مدیران می باشد . روش مورد استفاده در این پژوهش روش توصیفی ، پیمایشی می باشد . جامعه آماري شامل كليه مدیر ان فعال در بخش های دولتی و خصوصی شهر هشتگرد می باشد، كه شامل 166 نفر مي باشند.نمونه آماری تحقیق 116 نفر از مدیران سازمان های مختلف می باشد .جهت جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از پرسشنامه محقق ساخته استفاده گردید که پایایی این پرسشنامه آلفای کرونباخ برای سبک تصمیم گیری عقلانی برابر 0.77 ، تصمیم گیری شهودی برابر 0.78، تصمیم گیری وابستگی برابر 0.76، تصمیم گیری آنی برابر 0.86 و تصمیم گیری اجتنابی برابر 0.83 بدست آمد.نتایج نشان داد که سبک غالب تصمیم گیری مدیران ، سبک تصمیم گیری آنی است. یافته ها حاکی از آن است که در هیچ یک از سبک های تصمیم گیری مدیران بر اساس رشته تحصیلی و جنسیت تفاوت وجود ندارد . اما بین مدیران با سوابق مختلف در سبک تصمیم گیری شهودی تفاوت وجود دارد در حالی که در دیگر سبک ها این تفاوت مشاهده نگردید. همچنین بین سبک های تصمیم گیری عقلانی و وابستگی، آنی و شهودی و اجتنابی و وابستگی تفاوت وجود دارد.
واژه های کلیدی : شیوه های تصمیم گیری مدیران ، تصمیم گیری عقلانی ، تصمیم گیری شهودی ، تصمیم گیری اجتنابی ، تصمیم گیری آنی ، تصمیم گیری وابستگی
فصل اول : کلیات تحقیق
1 – 1 – مقدمه
آيا تصميم گيري، پديده عجيب و ناشناخته ايست يا آنكه كار راحت و ساده ايست؟ هنوز معلوم نيست كه چگونه، چه موقع و كجا تصميم ساخته و پرداخته مي شود. بقول مدير عامل شركت جنرال موتورز “اغلب سخت است كه بگويم كه چه كسي و چه موقعي تصميم گرفته است و حتي چه كسي مبداء تصميم بوده است. غالبا من نمي دانم در جنرال موتورز چه موقع تصميم گرفته مي شود ؟ من بخاطر نمي آورم كه در يك جلسه كميته اي بوده باشم و مسائل به راي گيري گذارده شود. معمولا يك نفر مسائل را خلاصه مي نمايد. ديگران با تكان دادن سر يا ابراز نظر خود به تدريج به اجماع مي رسند”. اگرچه افلاطون روح انسانی را به ارابه ای تشبیه کرده است که توسط دو اسب خرد و احساس به حرکت می آید، اما در قرون اخیر دانشمندان به خرد بیشتر بها داده و از احساسات به عنوان بخشی که مانع خردورزی است یاد نموده اند.
در تصمیم گیری تا کنون این عقیده بیشتر مطرح بوده است که انسان در تصمیمات خود ، آنجا که سخن از نفع و ضرر است، کاملا عقلایی و بدور از احساسات عمل می نماید. دانشمندان مدیریت و اقتصاد از دانشمندان پزشکی و روانشناسی خواسته اند که امکان اینکه بشود متوجه شد که کدام بخش از مغز کار تصمیم گیری را انجام می‌دهد را مد نظر قرار دهند. بعنوان مثال، ذهن بشری موضوع ارزش مورد انتظار در حوادث آینده در اقتصاد را مورد محاسبه قرار می دهد. اینکه یک فرد در بازار بورس سرمایه گذاری می کند و یا هزینه بیمه عمر را پرداخت می نماید، بستگی به آن دارد که آن فرد چگونه آینده را در نزد خود تصویر نموده و به حوادثی که ممکن است اتفاق بیفتد چه مقدار وزن بدهد. ممکن است که شما ارزش مورد انتظار بیمه عمر را با اینکه کم است بیشتر مورد توجه قرار دهید، زمانی که فکر میکنید با احتمال زیاد قبل از بازنشستگی شما، قیمت سهام کاهش پیدا خواهد نمود. تصميم گيري تحت تاثير تعدادي از عوامل است، از جمله:
الف – عوامل عقلايي:
منظور، عوامل قابل اندازه گيري از قبيل هزينه، زمان، پيش بيني ها و غيره مي باشد. يك تمايل عمومي وجود دارد كه بيشتر بدين عوامل پرداخته و عوامل غير كمي را از ياد ببريم.
ب – عوامل روانشناختي:
مشاركت انسان در پديده تصميمگيري روشن است. عواملي از قبيل شخصيت تصميم گير، توانائي هاي او، تجربيات، درك، ارزشها، آمال و نقش او از جمله عوامل مهم در تصميم گيري مي باشند.
ج – عوامل اجتماعي:
موافقت ديگران بخصوص كساني كه تصميم به نوعي بر آنان تاثير مي گذارد، از مسائل مهم تصميم گيري است. توجه به اين عوامل از مقاومت ديگران در برابر تصميم مي كاهد.
د – عوامل فرهنگي:
محيط داراي لايه هاي فرهنگي متعددي است كه به نام فرهنگ منطقه، فرهنگ كشور و فرهنگ جهاني خوانده مي شود. همچنين فرهنگ خود سازمان نيز بايد مطمح نظر قرار گيرد. اين فرهنگها بر تصميم فردي و يا سازماني ما در قالب هنجارهاي مورد قبول جامعه، رويه ها و ارزشها تاثير مي گذارند.
(بابایی زکیلکی ،1379، 20).
1 – 2 – بیان مسئله
در عصرحاضر به دليل پيچيدگي‌هاي عديده‌‌ي موجود در زندگي انسان حركت به سوي تخصصي شدن كارها روند فزاينده‌اي يافته است. همين امر منجر به اقداماتي توسط فرهيختگان و انديشمندان جوامع مختلف گرديده است، تا انسان امروزي را از مسايل فراروي خويش سربلند بيرون آورند. حل اين مسايل در هر جامعه‌اي از طريق به وجود آمدن سازمان‌هاي پويا، نيرومند و بالنده امكان‌پذير است تا بتواند ضمن تفكيك كاركردهاي اجتماعي در جهت اهداف خاصي در راستاي پاسخگويي به نيازهاي اجتماعي گام‌هاي مؤثري را بردارد و هر كجا كه سخن از سازمان و گروه‌هاي كاري در قالب رسمي و غير رسمي براي تحقق نيازهاي اجتماعي به ميان مي‌آيد، مديريت و رهبري محور فعاليتهاي آن قرار مي‌گيرد، زيرا تا نيروي انساني متخصص و مديران لايق و كارآمد وجود نداشته باشند از منابع مادي، انساني و مالي استفاده مناسب به عمل نمي‌آيد. تصمیم گیری اصل و اساس وظایف مدیر را تشکیل می دهد و مهارت مدیر در تصمیم گیری خود را در کارایی وظایف و در کیفیت خدماتی که او ارائه می دهد نمایان می سازد. (مرتضایی مقدم،1380،11).
محققان و نظریه پردازان توافق دارند که تصمیم گیری یکی از متداول ترین و اساسی ترین نقش های کاری مدیران است. در واقع سایمون که به خاطر کارش بر روی تصمیم گیری موفق به دریافت جایزه نوبل شد تا آنجا پیش رفت که تصمیم گیری را مترادف مدیریت توصیف کرد.الوین تافلر می گوید: ” اگر چه تصمیم گیری هرگز کار سهل و ساده ای نبوده است ولی بخصوص در شرایط امروزی، تصمیم گیری در سازمان بسیار دشوار و تبدیل به وظیفه ای شده است که انجام صحیح آن، تمامی توان مدیر را می طلبد “. در عصری که تغییر و تحولات سریع و فزاینده از جمله مشخصات آن است، آهنگ تصمیم گیری نیز شتاب زیادی به خود گرفته است و نیاز به تصمیم گیری سریع برای مقابله با فعل و انفعالات سریع در محیط، شرایطی را بوجود آورده است که زمان تحقق و تعمق و تصمیم گیری را برای مدیران بسیار کوتاه نموده است. در واقع مدیران امروزی خود را مجبور به اتخاذ تصمیمات بیشتری در رابطه با موضوع و مسائل متنوع و گسترده تری، در زمان کوتاه تری می بینند.
موفقیت مدیران در سازمانها در گرو مهارتهای آنان در برنامه ریزی خوب، سازماندهی، هدایت و کنترل است. باید بدانیم که نقطه عطف در بکارگیری تمامی این مهارتها به گونه ای نیکو، همانا بهره مند بودن مدیران از مهارتهای تصمیم گیری است. به عبارت دیگر تمامی فعالیت های مدیران در ارتباط با تصمیم گیری است. تصمیم گیری به عنوان کلید فهم پیچیدگیهای سازمان و مدیریت است و بنا به گفته سایمون تصمیم گیری جوهر اصلی مدیریت است و حتی می توان آن را مترادف با آن دانست.
واضح است که آنچه اساس اقدامات و محل شکل گیری فعل و انفعالات به حساب می آید تصمیمات و تصمیم گیری است و همه اقدامات مدیر آمیخته به تصمیم گیری است و به همین جهت است که مدیریت را با تصمیم گیری معادل می گیرند و از همین مرحله است که جهت گیری ها و مراحل بعدی کار و فعالیت بصورت عملی آغاز می شود. قابل ذکر است که، تصمیم گیری موثرنیز در شرایط پیچیده دنیای کنونی مستلزم بهره گیری شایسته از تواناییها، خلاقیت ها، مهارتها، دانش و بینش منسجمی است که مبتنی بر هوشمندی و استعداد ویژه ای باشد و با در نظر داشتن نقش عوامل تخصصی تصمیم و طرز تلقی های مدیریتی، فرایند تصمیم گیری مدیریتی را به نحوی می توان هدایت نمود که از طریق اعمال مقوله های اثر بخشی امکان کسب پیامدهای تصمیم راهبردی در حد مطلوبی جستجو شود و برای پیامد های نا طلبیده آن نیز آمادگی های لازم تدارک دیده شود. کیفیت طرحها و برنامه ها ،اثر بخشی و کارآمدی راهبردها و کیفیت نتایجی که از ِاعمال آنها بدست می آید، همگی تابع کیفیت تصمیماتی است که مدیر اتخاذ می کند پس چه بهتر است که مدیران روشهایی که تصمیم می گیرند را بشناسند و سعی در رفع نواقص این روشها بنمایند و نقاط قوت خود را برای بهبود برنامه ها ارتقاء دهند.
به دلیل اینکه تصمیم گیری فرایندی است که نه تنها به اتخاذ تصمیم، بلکه به اجرای آن نیز منتهی می شود، ضرورت بررسی دقیق آن و نحوه ی اجرای درست آن نیز احساس می شود و بر این اساس است که بنا به ضرورت نقش تصمیمات مدیریت در کارایی، بهره وری و در نهایت اثر بخشی سازمان، در این پژوهش محقق قصد دارد که به بررسی شیوه های تصمیم گیری مدیران بر عملکرد سازمان ها بپردازد . درحاليكه همه ما در زندگي تصميم مي گيريم، اما همگي در تصميم گيري هايمان موفق نيستيم. آنچه مسلم است عوامل زيادي بر توانايي تصميم گيري ما اثر مي گذارد. تحقيقاتي كه در زمينه تصميم گيري انجام يافته است، نشان مي دهد كه عامل اصلي موثر بر يك تصميم گيري صحيح مربوط به روشهايي است كه فرد در ارزيابي گزينه هاي موجود اتخاذ مي نمايد. بجز چند مورد استثناء، كه فرد در آن از آنچه انجام مي دهد كاملا اطمينان دارد، كلا تصميم گيري همواره با احتمال همراه است. يعني همواره احتمال موفقيت و يا شكست وجود دارد.
بنابراين، بهبود مهارت تصميم گيري به معناي آن است كه هر فرد بايد تفاوت هاي ميان گزينه هاي تصميم گيري را افزايش دهد. تصميات بد گاهي اوقات به بخش هايي از پروسه تصميم گيري مربوط مي شود. مثلا راه حل ها خوب تعريف نشده اند و يا اطلاعات صحيح جمع آوري نشده و يا تحليل هزينه-منفعت بخوبي انجام نشده است. اما گاهي شكست در تصميم گيري به پروسه آن مربوط نشده، بلكه به ذهن تصميم گير و نقائص آن در انتخاب صحيح باز مي گردد. (دانشفر ، 1380،16).
1 – 3 – اهمیت و ضرورت انجام تحقيق
تصميم گيري از اجزاي تفكيك ناپذير مديريت به شمار مي آيد و در هر وظيفه مديريت به نحوي جلوه گر است. در تعيين خط مشيهاي سازمان، در تدوين هدف ها، طراحي سازمان، انتخاب، ارزيابي و در تمامي افعال و اعمال مديريت تصميم گيري جزء اصلي و ركن اساسي است. تصميمگيري به عنوان اولين وظيفه مدير در اداره امور سازمانها به قدري مهم است كه برخي صاحب نظران سازمان را شبكه تصميم و مديريت را عمل تصميم گيري تعريف كرده اند.
هر نوع تصمیم درست و یا غلط مدیر بر عملکرد کلی سازمان تاثیر می گذارد .
1 – 4 – اهداف و فرضیه ها
1 – 4 – 1 – اهداف
هدف آرمانی:
انجام پژوهشی که حاصل آن ایجاد قابلیت های لازم در تصمیم گیری به موقع و متناسب و در نهایت بهبود عملکرد سازمان می باشد.
هدف کلی:
تعیین ارتباط بین عوامل موثر بر تصمیم گیری و بهبود عملکرد سازمان
اهداف ویژه:
1 – بررسی سبک های تصمیم گیری مدیران
2 – بررسی سبک تصمیم گیری مدیران مرد و زن
3 – بررسی سبک تصمیم گیری با توجه به سابقه مدیران
هدف کاربردی:
نتایج این پژوهش می تواند در ارتقاء کیفیت تصمیم گیری مدیران در کلیه سطوح سیاستگذاران ، مدیران و کارکنان و کلیه علاقمندان به پژوهش های کاربردی در حوزه تصمیم گیری مورد استفاده قرار گیرد.
1 – 4 – 2 – فرضیه ها
1 – بین سبک های تصمیم گیری مدیران تفاوت وجود دارد .
2 – بین تصمیم گیری مدیران زن و مرد تفاوت وجود دارد .
3 – بین تصمیم گیری مدیران دارای سوابق مختلف تفاوت وجود دارد .
1 – 5 – نتایج مورد انتظار پس از انجام این تحقیق
بهبود و تقویت ، جو سازمانی و شیوه های تصمیم گیری مدیران ، سبب می شود که مدیران با تسلط بر وظایف خود، مسائل و مشکلات را در فرایند تصمیم گیری خود با دیدی جامع در نظر بگیرد و زمینه ی ارتقای فرایندهای یاددهی و یادگیری را تسهیل کنند . این مطلب باعث بالا رفتن فرهنگ سازمانی ، بهبود جو سازمانی، افزایش روحیه و کارایی کارکنان می گردد و مدیر را صرفاً از یک مجری بخشنامه و آیین نامه خارج کرده ، به یک همکار و رهبر تبدیل می کند .همچنین محیط کاری را یک مجموعه صمیمی، عمیق، پویا و رو به رشد گردانیده که هر روز آن دفتری تازه از شکوفایی توانمندیهای کارکنان است و دیگر محیط کاری برای کارکنان یک محیط خشک ، رسمی و غیر قابل تحمل نخواهد بود.
1 – 6 – قلمرو تحقیق
این تحقیق در قلمرو زمانی شش ماهه اول سال 1393، با موضوعیت تاثیر شیوه های تصمیم گیری مدیران بر عملکرد سازمان انجام گردیده است .
1 – 7 – قلمرو زمانی و مکانی انجام تحقیق
این تحقیق در منطقه استان البرز، کرج، هشتگرد و در مجموعه های فرمانداری شهرستان ساوجبلاغ ، بخشداری مرکزی ، بخشداری چندار ، بخشداری چهار باغ ، شهرداری گلسار، اداره امور اقتصادی و دارایی منطقه ، اداره تعاون ، کار و رفاه اجتماعی منطقه ، اداره مدیریت بحران ، کمیسیون بانوان شهرستان و همچنین بخش ها و نهاد های خصوصی شورای اسلامی شهرستان ساوجبلاغ ، شورای اسلامی بخش مرکزی ، شرکت طب راماز و سازمان طرح ترافیک انجام شده است.
1 – 8 – تعریف واژها و اصطلاحات تخصصی
عوامل روانشناختي:
مشاركت انسان در پديده تصميم- گيري روشن است. عواملي از قبيل شخصيت تصميم گير، توانائي هاي او، تجربيات، درك، ارزشهاو نقش او از جمله عوامل مهم در تصميم گيري مي باشند.
عوامل فرهنگي:
محيط داراي لايه هاي فرهنگي متعددي است كه به نام فرهنگ منطقه، فرهنگ كشور و فرهنگ جهاني خوانده مي شود. همچنين فرهنگ خود سازمان نيز بايد در نظر قرار گيرد. اين فرهنگها بر تصميم فردي و يا سازماني ما در قالب هنجارهاي مورد قبول جامعه، رويه ها و ارزشها تاثير مي گذارند.
تصميم گيري در شرايط اطمينان:
اين نوع تصميم گيري براي زماني است كه كليه متغيرهاي موثر موجود در آن ثابت فرض شوند. به زبان ديگر تصميم گيرنده نتيجه تصميم را مي داند. مدلسازي براي اين شرائط از تصميم گيري بيشتر بر اساس مدلهاي رياضي و مشخص مانند تجزيه و تحليل هزينه-منفعت، مدلهاي كلاسيك بهينه سازي، كنترل موجودي، برنامه ريزي خطي است.
تصميم گيري در شرايط عدم اطمينان:
اين بخش خود به دو حالت تصميم گيري در حالت عدم اطمينان كامل و تصميم گيري در شرائط ريسك تقسيم ميگردد.
تصميم گيري عقلايي :
بدين معني است كه بازيگر سياسي با انتخاب روبروست. فرد در تصميم گيريهاي خود همواره تصميماتي اتخاذ خواهد كرد كه بهترين تصميم ممكنه بوده و تصميماتي است كه امكان و احتمال نيل به اهداف و مقاصد او را به حداكثر مي رساند. در این سبک تصمیم گیری فرد از همه راه حل ها مطلع است و مي داند كه هر تصميمي به چه نتيجه اي مي انجامد و مي تواند نتايج حاصل از تصميم گيري را بر حسب اولويت (بيشترين نفع) مرتب و سازماندهي كند تا با استفاده از يك استراتژي بهينه سازي حصول به اهداف را به حداكثر رساند، بنابراين افراد در اين سبك تمامي راه حل هاي ممكن را تعيين و ارزشيابي نموده و با تعيين عواقب هر يك از اين راه حل ها بهترين راه حل را انتخاب مي كنند.
سبك تصميم گيري شهودي:
این سبک، فرايندي نا خود آگاه تصميم گيري است كه درسايه تجربه هاي استنتاج شده به دست مي آيد. و مبنتی بر احساسات و يادگيري ضمني افراد است و الزاماً سواي تجزيه و تحليل معقول عمل نمي كند، بلكه اين دو مكمل يكديگراند. پس در اين شيوه تصميم گيرنده از يك رويه نظامند استفاده نمي كند و در هنگام اتخاذ تصميم از تجربه و آگاهي هاي ضمني خود سود مي جويد.
سبك تصميم گيري وابستگي:
پارکر و همکاران او معتقدند که این سبک بيانگر عدم استقلال فكري و عملي تصميم گيرنده و تكيه بر حمايتها و راهنمايي هاي ديگران در هنگام اتخاذ تصميم است و آگاهي هاي ديگران در هنگام اين نوع تصميم گيري نقش اساسي دارد بنابراين در اين شيوه تصميم گيرنده متکی به عقاید دیگران بوده و نقش منفعلي دارد.
سبك تصميم گيري آني:
بيانگر شرایط اضطراری است که فرد بدون پشتوانه فكري قبلي، بلافاصله در کمترین زمان ممکن تصميم اصلي خود را اتخاذ مي كنند. البته ممكن است اين شيوه تصميم گيري معلول شرايطي باشد كه براي مدير ايجاد مي شود. البته استفاده از اين سبك به معني گرفتن تصميمات خام و ناپخته نيست، زيرا در اين شيوه نيز مدير بر اساس تجربه و اطلاعاتي كه دارد تصميم گيري مي كند.
سبك تصميم گيري اجتنابي:
به عقیده پارکر و همکاران او این سبک به معنی، به تعويق انداختن تصميم گيري در هنگام مواجهه با مشكلات و طفره رفتن از واكنش نسبت به مساله رخ داده شده مي باشد. در اين شيوه تصميم گيرنده تمايل دارد كه از هر گونه اتخاذ تصميم اجتناب كرده و تا حد امكان از موقعيت تصميم گيري دوري جويد به گونه اي كه مي توان گفت افراد از گرفتن تصميم وحشت داشته و نگران عواقب تصميم خود مي باشند.
تصميم گيري رفتاري:
هنگاميكه محدوديت هاي ذهني و شعوري تصميم گيرنده در تجزيه و تحليل كامل مسائل آشكار مي شود، و هنگامي كه ناتواني او در استفاده كامل از اطلاعات و در تركيب، پردازش و عمل آوري اين اطلاعات تشخيص داده مي شود، زماني كه مشاهده ميگردد كه اكثر مسائل داراي ماهيتي غامض و پيچيده است، و سرانجام هنگامي كه در مي يابيم كه لازمه جمع آوري و كسب اطلاعات، تحمل هزينه هاي سنگيني است، سئوالي كه طبيعتا به ذهن متبادر مي شود، آن است كه تحت اين شرايط، اصولا برخورد يك مدير با مسئله تصميم گيري چگونه مي تواند باشد و مدير چگونه مي تواند تصميمي اتخاذ نمايد كه بهترين تصميم باشد؟
تصمیم گیری عاطفی:
در این شیوه، تصمیم گیری بیشتر حالتی اجتماعی دارد و مدیر در هنگام تصمیم گیری امکان دارد با توجه به ارتباطات اجتماعی و ملاحظات اجتماعی به اتخاذ تصمیم بپردازد که در این شرایط دیگر همه ی جوانب تصمیم گیری متفکرانه یا بخردانه را در نظر نمی گیرد . مدیرانی که به شیوه ی عاطفی تصمیم می گیرند، واقع گرا هستند و بیشتر در مدیریت خود به واقعیت ها توجه می کنند .
تصمیم گیری متفکرانه:
مدیرانی که شیوه ی تصمیم گیری آنها اهل تفکر می باشد بیشتر اهل منطق هستند و در تصمیم گیری های خود از روشهای تحلیلی استفاده می کنند. این شیوه بیانگر این است که تصمیم گیری شامل انتخاب آگاهانه از میان شق ها به منظور به حداکثر رساندن منفعت های سازمان است . این مدل نیازمند تعریف جامع مسئله ، ملاحظه فراگیر شق ها و جمع آوری و تجزیه و تحلیل موشکافانه داده هاست .
تصمیم گیری احساسی:
در این شیوه، احساسی بودن با تصمیم گیری براساس ارزش های شخصی نمایان می گردد. گرچه احساسات می تواند نقشی در تصمیم گیری ها داشته باشند، احساسی بودن در اینجا بدین معناست که یک مدیرصرفاً با توجه به آنچه برای خود و برای دیگران مهم است تصمیم بگیرد. و تصمیم گیری بر خلاف روش عاطفی بیشتر حالتی فردی دارد و مدیر بنا به احساسات فردی و درونی که گاهی حتی بصورت ناخوداگاه و ناخواسته است به تصمیم گیری می پردازد و می توان گفت که این شیوه، تقریباً حالت منطقی خود را از دست می دهد.
2 – مدل تحقیق
239204530162500397383026035تصمیم گیریشهودی
00تصمیم گیریشهودی

3973830321310تصمیم گیری وابستگی
00تصمیم گیری وابستگی
983615178435شیوه تصمیم گیری مدیران
00شیوه تصمیم گیری مدیران
-598805178435عملکرد سازمان
00عملکرد سازمان

2430145152400002392045838200023920451714500244983017145007346958381900
3973830-635تصمیم گیریعقلانی
00تصمیم گیریعقلانی

403161573025تصمیم گیری اجتنابی
00تصمیم گیری اجتنابی

4097655131445تصمیم گیری آنی
00تصمیم گیری آنی

مدل مفهومي تحقيق – (سعادت ، اسفندیار ،1372 ، ص 48 )
فصل دوم :
مروری بر ادبیات و پیشینه تحقیق
2 – مروری بر ادبیات
2 – 1 – تصميم گيري چيست؟
آيا تصميم گيري، پديده عجيب و ناشناخته ايست يا آنكه كار راحت و ساده ايست؟ هنوز معلوم نيست كه چگونه، چه موقع و كجا تصميم ساخته و پرداخته مي شود.
بقول مدير عامل شركت جنرال موتورز “اغلب سخت است كه بگويم كه چه كسي و چه موقعي تصميم گرفته است و حتي چه كسي مبداء تصميم بوده است. غالبا من نمي دانم در جنرال موتورز چه موقع تصميم گرفته مي شود ؟ من بخاطر نمي آورم كه در يك جلسه كميته اي بوده باشم و مسائل به راي گيري گذارده شود. معمولا يك نفر مسائل را خلاصه مي نمايد. ديگران با تكان دادن سر يا ابراز نظر خود به تدريج به اجماع مي رسند”. اگرچه افلاطون روح انسانی را به ارابه ای تشبیه کرده است که توسط دو اسب خرد و احساس به حرکت می آید، اما در قرون اخیر دانشمندان به خرد بیشتر بها داده و از احساسات به عنوان بخشی که مانع خردورزی است یاد نموده اند. در تصمیم گیری تا کنون این عقیده بیشتر مطرح بوده است که انسان در تصمیمات خود –آنجا که سخن از نفع و ضرر است- کاملا عقلایی و بدور از احساسات عمل می نماید. اما برخی از شواهد مطرح در روانشناسی در سالهای اخیر نشان داده است که انسان در تصمیم گیری و رفتار خود از هر دو اسب استفاده می نماید.
تحقیقاتی که گزارش آن در انجمن اقتصاد آمریکا در ژانویه 2005 مطرح گردیده است، حاکی از آن است که تکنولوژی جدید به انسان این امکان را داده است تا تصویر برداری تشدید شده بوسیله مغناطیس برای مشخص نمودن وظایف هر بخش از مغز نماید. این کار امکان ثبت لحظه ای فعالیت های مغز را می دهد. دانشمندان مدیریت و اقتصاد از دانشمندان پزشکی و روانشناسی خواسته اند که امکان اینکه بشود متوجه شد که کدام بخش از مغز کار تصمیم گیری را انجام می دهد را مد نظر قرار دهند.
بعنوان مثال، ذهن بشری موضوع ارزش مورد انتظار در حوادث آینده در اقتصاد را مورد محاسبه قرار می دهد.
اینکه یک فرد در بازار بورس سرمایه گذاری می کند و یا هزینه بیمه عمر را پرداخت می نماید، بستگی به آن دارد که آن فرد چگونه آینده را در نزد خود تصویر نموده و به حوادثی که ممکن است اتفاق بیفتد چه مقدار وزن بدهد. ممکن است که شما ارزش مورد انتظار بیمه عمر را با اینکه کم است بیشتر مورد توجه قرار دهید، زمانی که فکر میکنید با احتمال زیاد قبل از بازنشستگی شما، قیمت سهام کاهش پیدا خواهد نمود.
تصميم گيري تحت تاثير تعدادي از عوامل است، از جمله:
الف – عوامل عقلايي:
منظور، عوامل قابل اندازه گيري از قبيل هزينه، زمان، پيش بيني ها و غيره مي باشد. يك تمايل عمومي وجود دارد كه بيشتر بدين عوامل پرداخته و عوامل غير كمي را از ياد ببريم.
ب – عوامل روانشناختي:
مشاركت انسان در پديده تصميمگيري روشن است. عواملي از قبيل شخصيت ، توانائي هاي او، تجربيات، درك، ارزشها، آمال و نقش او از جمله عوامل مهم در تصميمگيري مي باشند.
ج – عوامل اجتماعي:
موافقت ديگران بخصوص كساني كه تصميم به نوعي بر آنان تاثير مي گذارد، از مسائل مهم تصميمگيري است. توجه به اين عوامل از مقاومت ديگران در برابر تصميم مي كاهد.
د – عوامل فرهنگي:
محيط داراي لايه هاي فرهنگي متعددي است كه به نام فرهنگ منطقه، فرهنگ كشور و فرهنگ جهاني خوانده مي شود. همچنين فرهنگ خود سازمان نيز بايد مطمح نظر قرار گيرد. اين فرهنگها بر تصميم فردي و يا سازماني ما در قالب هنجارهاي مورد قبول جامعه، رويه ها و ارزشها تاثير مي گذارند.(بابایی زکیلکی ،1379، 20).
2 – 2 – سطوح تصميم گيري
يك مدير در طول روز اطلاعات زيادي به او مي رسد. بصورت كلي مي توان گفت كه مدير پس از اخذ اين اطلاعات سه نوع تصميم گيري مي نمايد. نوع اول كه اغلب به نام تصميمات استراتژيك خوانده مي شود، تصميمات مربوط به امور دراز مدتكهتوسط مديران عالي رتبه اتخاذ مي شود ، پیچیده است . اطلاعات مربوط به چنين تصميماتي، عموما تعريف نشده، غير مبتني بر موارد از پيش تجربه شده، با منشا بيرون از سازمان، جمع آوري شده از طرق غير رسمي می باشد . نوع دوم از تصميمات، اغلب به نام تصميمات كنترلي مديريت خوانده شده كه توسط مديران مياني اتخاذ مي گردد. عموما اطلاعات دريافتي براي اين نوع تصميمات، با معيارهايي از قبيل استانداردهاي سازمان و يا بودجه سنجيده مي شود. اطلاعات مربوط به اين نوع تصميمات، غالبا متوجه داخل سازمان، كوتاه مدت، تاريخي و ساده تر است. نوع سوم، تصميمات عملياتي است. اين قبيل تصميمات براحتي فرموله شده و سيستم هاي كامپيوتري نيز مي توانندكار را راحت تر نمايند.(سعادت، 1372. 48 – 52 ).
2 – 3 – درجه سختی تصميم گيري
درجه سختي و راحتي كار تصميم گيري به 4 عامل بستگي دارد:
الف – اطلاعات:
در برخي از تصميم گيري ها، تمامي اطلاعات مربوط به مسئله موجود است. اما در برخي ديگر گرچه اطلاعات بالاخره در جايي وجود دارد، اما ما به لحاظ محدوديت در تجزيه و تحليل آنها و يا نبود ابزار لازم بدانان دسترسي نداريم. هرچه كه اطلاعات كمتر در دسترس باشد، تصميم گيري مشكلتر است .
ب – نامعلومي :
عموما در مسائل تصميم گيري با پارامترهايي مواجه مي شويم كه اندازه، جهت و رفتار آنان براي ما كاملا معلوم نيست.
بعنوان مثال براي ارائه يك كالاي جديد به بازار، واقعا رفتار بازار و استقبال مشتريان براي ما مشخص نيست.
ج – منابع كمياب:
در اكثر اوقات و حتي با وجود اطلاعات مكفي و نبود نامعلومي، پديده كمبود منابع نكته مهمي در تصميم گيري است. وقتي كه منابع براي توليد كمياب است و ما با راه حل هاي رقابتي متعدد روبروئيم، در حقيقت ما با مشكل ارزشيابي هركدام از منابع و سپس تصميم گيري روبروئيم.
د – عوامل رواني :
اكثر تصميم گيري ها مشكل هستند بلحاظ آنكه عوامل رواني از قبيل ترس، قدرت، اضطراب و نگراني نيز در اين فرآيند سهيم هستندQuinn ; 1980 ; 134 ). )
2 – 4 – انواع تصميم گيري بر مبناي اطلاعات موجود
با توجه به عوامل فوق، انواع تصميم گيري بر مبناي درجه اطلاعات موجود در باره وقوع متغيرهاي غير قابل كنترل از آن، به قرار ذيل است:
الف – تصميم گيري در شرايط اطمينان :
اين نوع تصميم گيري براي زماني است كه كليه متغيرهاي موثر موجود در آن ثابت فرض شوند. بزبان ديگر تصميم گيرنده نتيجه تصميم را مي داند. مدلسازي براي اين شرائط از تصميم گيري بيشتر بر اساس مدلهاي رياضي و مشخص مانند تجزيه و تحليل هزينه-منفعت ، مدلهاي كلاسيك بهينه سازي ، كنترل موجودي ، مدل جايگزيني ، تخصيص كار ، برنامه ريزي خطي و مواردي از برنامه ريزي پويا است . (حاضر،.1374. 42- 46).
ب – تصميم گيري در شرايط عدم اطمينان :
اين بخش خود به دو حالت تصميم گيري در حالت عدم اطمينان كامل و تصميم گيري در شرائط ريسك تقسيم ميگردد. تصميم گيري در شرائط عدم اطمينان كامل براي زماني است كه مشكل موجود شامل تعدادي از متغيرهاي غيرقابل كنترل نيز مي شود، ليكن اطلاعاتي از گذشته به منظور پيش بيني براي اين متغيرها در دسترس نبوده و از اينرو محاسبه احتمال وقوع براي آنها ممكن نيست. مدلسازي تصميم گيري توسط ماتريس تصميم گيري خواهد بود. دراين حالت تصميم گير به روش هاي شهودي و يا خلاق نيز مراجعه مي نمايد . (امیدیان ، 1380،6 -18).
ج – تصميم گيري در شرايط تعارض :
براي زماني است كه استراتژي هاي رقبا براي يك تصميم گيرنده جايگزين متغيرهاي غيرقابل كنترل از شرائط تصميم گيري او شوند. در اين حالت از تئوري بازيها براي حل مسئله استفاده خواهيم نمود. تصميم گيري مهمترين وظيفه يك مدير در سطح عالي است و درعين حال راحت ترين كار براي آن است كه انسان اشتباه نمايد. مگر آنكه مدير به فرآيند تصميم عنايت داشته باشد. ( پيري، 1373 . 9 -14).
2 – 5 – زمان و تصميم گيري
تعيين زمان در دسترس براي جمع آوري اطلاعات عمدتا بستگي به مفاهيم و روند تصميم گيري دارد. بنابراين زمان در دسترس تصميم گيري عبارت است از فاصله زماني معيني كه بين لحظه احساس نياز به اخذ تصميم تا زماني كه تصميم عملا اتخاذ مي شود، وجود دارد. زمان در تصميم گيري مي تواند به چهار صورت مطرح شود:
اول بعد زماني تصميم كه به نوعي به مدت تصميم و چگونگي استفاده از زمان باز مي گردد.
دوم، زمان بعنوان يك واسطه در ميان اجزاي مختلف تصميم كه درزمان هاي مختلف اتخاذ مي شود.
سوم، زمان بعنوان يك منبع و عامل محتوايي كه كوتاهي و يا محدود بودن آن مي تواند تاثيرات جدي بر تصميم داشته باشد.
چهارم، زمان بعنوان يك كالا كه در تصميم مي تواند خود يك موضوع باشد، بخصوص در عصر حاضر كه هرگونه تاخير كوتاه مي تواند پيامدهاي جدي براي سازمان داشته باشد. (آصفي، 1375. 7-20).
اكثر مديران تصميم گيري را يك واقعه جدا كه در يك نقطه مكاني و زماني خاص اتفاق مي افتد مي دانند. در اين ارتباط برخي از مديران به حالتي مي رسند كه به آن رهبر تك نقطه اي مي گوئيم. رهبر تك نقطه اي، در انزوا فكر مي كند، سپس مشورت مي طلبد، گزارش ها را مي خواند، بيشتر فكر مي كند، و سپس مي گويد كه بله يا خير وسازمان را مامور تحقق آن مي سازد، در حاليكه بايد به تصميم با نگاه اجتماعي و سازماني برخورد نمود.واقعيت آن است كه تصميم گيري يك حادثه و يا واقعه و يا پيشامد نيست.يك فرآيند است كه در طول يك هفته، يك ماه و يا يك سال آشكار مي شود.
تصميم گيري مملو از نگراني راجع بازيگران قدرت است و مملو از تفاوت هاي ظريف شخصي و تاريخ و سابقه نهادي وسازماني است. تصميم گيري با بحث و مذاكره قرين بوده و نيازمند پشتيباني همه سطوح سازماني براي اجراست. تصميم گير خوب آن است كه معتقد است كه تصميم يك فرآيند است كه مدير آن را آشكارا و در جمع طراحي و مديريت مي نمايد. تصميم گير بد فكر مي كند كه تصميم در يك لحظه ساخته مي شود و او آنرا به تنهايي كنترل مي كند . (مرتضايي‌مقدم، 1380 . 11- 17).
2 – 6 – گام های تصمیم
اصل مديريت تصميم گيري است، زيرا بوسيله و توسط تصميم گيري مي باشد كه مدير تمامي وظائف خود را به انجام مي رساند. براي نيل به هدف، تصميم گيري لازم است. و تصميم گير مي بايد ازميان استراتژي هاي موجود يكي را انتخاب كند و بكارگيرد. كيفيت و ماهيت اين استراتژي، ماهيت عوامل محيطي خارج از كنترل سازمان و قدرت رقبا و ماهيت و شدت رقابت آنها باسازمان از جمله عواملي است كه موفقيت و يا عدم موفقيت تصميم گيرنده در نيل به هدف بستگي به آن دارد .
تصميم گيري، اصل و اساس برنامه ريزي را تشكيل مي دهد. زيرا بديهي است طرح، برنامه، سياست و خط مشي نمي تواند وجود داشته باشد مگر اينكه كسي، در جايي، تصميمي گرفته باشد. مدير معمولا تصميم گيري را وظيفه اصلي خود بشمار مي آورد، زيرا عملا مشاهده مي نمايد كه بايد دائم به فكر اين باشد كه چه راهي را برگزيند و چه كاري را انجام دهد، چه كسي را مامور و مسئول چه كاري كند و كار كي، كجا، و چگونه انجام گيرد. حتي سازمانها بدون اجماع نيز عمل مي نمايند.
پنج گام در تحليل تصميم گيري عمومي وجود دارد كه به ترتيب عبارتند از:
الف – شناسايي و تعريف مسئله
ب – جستجو براي يافتن راه حل هاي احتمالي
ج – بررسي نمودن عواقب ناشي از هر راه حل
د – انتخاب يكي از مدل هاي تصميم گيري
ه – بكاربردن يكي از مدل هاي تصميم گيري و اتخاذ تصميم . Bhargava; 1993;62-5 ) )
2 – 7 – فرآيندهاي تصميم گيري
فرآيندهاي تصميم گيري متنوع و متعدد است و بصورت كلي مي توان آنها را در سه دسته جاي داد:
تصميم گيري هاي فردي:
تصميم گيري هاي فردي مديران را مي توان در دو بخش تحليل نمود. بخش اول رهيافت عقلايي است كه نشان مي دهد كه چگونه مديران سعي مي كنند كه تصميم بگيرند. در بخش هاي بعدي به اين روش و نكات قوت و ضعف آن خواهيم پرداخت و بخش دوم روش عقلايي محدود است كه شرح مي دهد كه چگونه واقعا يك تصميم با محدوديت هايي كه در زمان و امكانات مدير با آنها مواجه است ساخته مي شود. ( سعادت، 1372. 48 – 52).
تصميم گيري هاي سازماني:
سازمانها تركيبي از مديراني را در خود دارند كه تصميم گيري هاي عقلايي و يا شهودي انجام مي دهند، با اين تفاوت كه در يك سازمان، تنها يك مدير نيست كه تصميم مي گيرد. در سازمانها علاوه بر مديران متعدد، در شناخت مسئله و راه حل هاي آن تعدادي از بخش ها و ادارات، نظرات متفاوت و حتي سازمان هاي ديگر دخالت دارند. ساختار داخلي سازمان و درجه ثبات محيط خارجي سازمان نيز بر تصميم گيري سازماني موثرند. سه دسته فرآيندهاي مربوط به تصميم يگري سازماني وجود دارد كه عبارتند از:
الف – رهيافت علمي مديريت،
ب – مدل كارنگي،
ج – مدل ظرف زباله.
رهيافت علمي مديريت، به نوعي دنباله و تعمبم روش عقلايي تصميم گيري است. اين روش در خلال جنگ جهاني دوم شكل گرفت. در آنزمان استفاده از رياضيات و آمار براي مسائل بزرگ نظامي مطرح شد و تحقيق در عمليات بعنوان يك علم جديد در توسعه سلاح ها و سيستم هاي جنگي موثر گشت . علم مديريت يكي از ابزارهاي مناسب براي تصميم گيري سازماني است در زماني كه مسئله قابل تجزيه و تحليل و متغيرها قابل شناسايي و اندازه گيري هستند . البته اين روش داراي اشكالاتي نيز مي باشد. بعنوان مثال، عدم وجود جايگاهي براي قضاوت و اعمال ديدگاه هاي انساني يكي از نقاط ضعف است، زيرا بهرصورت، اطلاعات كمي نمي تواند تمامي مشخصات يك سيستم را به تصميم گير منتقل نمايد. مدل كارنگي، اين روش توسعه روش هاي مربوط به رهيافت عقلايي محدود در تصميم گيري فردي اما در سطح تصميم گيري سازماني است. مطالعات گروه كارنگي نشان داد كه تصميمات سازماني با شركت مديران متعددي شكل گرفته و انتخاب نهايي بستگي به ائتلافي مابين مديران دارد. ائتلاف ، يك پيماني است مابين مديران متعدد ي كه در مورد اهداف وسازماني و اولويت هاي سازمان توافق نظر دارند. فرايند ائتلاف خود داراي پيامدهاي مهمي بر رفتار تصميم سازي در سازمان دارد.
اول آنكه تصميمات بر اين اساس ساخته مي شوند كه باعث رضايت مديران شوند و نه اينكه راه حل بهينه يافت شود. رضايت به معناي آن است كه سازمان به نوعي يك راه حل را كه اهداف متعدد سازمان را در نظر دارد، قبول مي نمايد به عوض آنكه بدنبال راه حلي با حداكثر نمودن منافع باشد.
دوم آنكه مديران بدنبال حل مشكلات آني بوسيله راه حل هاي كوتاه مدت هستند. به نظر سايمون وهمكاران او، اين همان عنوان تحقيق مشكل گرا است. به نظر آنان مديران به محيط نزديك خود براي يافتن يك راه حل كه سريعا مشكل آنان را حل نمايد هستند. ( آصفي، 1375 . 7 -20 ).
تصميم گيري در سازمان هاي يادگير:
تحولات سريع در محيط بيروني سازمان ها توليد عدم اطمينان بيشتر براي تصميم گيري مي نمايد. سازمان هاي جديد و بخصوص سازمان هايي كه با توليد اطلاعات در سطح جهاني و از جمله در شبك هاي مجازي سروكار دارند، سازمان هايي هستند كه بايد هر لحظه مفاهيم نو و جديد فراگيرند. اين نوع سازمان ها با عدم اطمينان فزاينده اي در شناسايي مشكل و حل آن روبرويند. يكي از روش هايي كه مي تواند به تصميم گيري در چنين سازمان هايي كمك نمايد، تلفيقي از فرآيند تدريجي و مدل كارنگي است. اساس مدل كارنگي، ائتلاف بود كه مي توانست در مرحله شناسايي مشكل مارا ياري دهد. زيرا زمانيكه مسئله، مبهم است و يا مديران درمورد آن اتفاق نظر ندارند، مباحثه، مذاكره و ائتلاف مورد نياز است. زمانيكه توافق بر روي شناخت مسئله ايجاد شد، سازمان به راه حل نزديك شده است.
مدل تصميم گيري تدريجي تاكيد بر گام هايي دارد كه يكي پس از ديگري براي حل مسئله برداشته مي شود و به زبان ساده اين مثال را تداعيمي نمايد كه “خود راه بگويدت كه چون بايد رفت”. بنابراين تلاش براي رسيدن به ائتلاف و سپس برداشتن گام ها يكي پس از ديگري، پيشنهاد چنين رهيافتي است. . Davis& Margrethe, 1984, 35-6) (
2 – 8 – مدل ظرف زباله
اين مدل با روش هاي قبلي بصورت مستقيم قابل مقايسه نيست، زيرا اين روش برخلاف روش هاي تدريجي که به چگونگي فرآوري يك تصميم مي پرداخت، با جريان هاي متعدد تصميمات در سازمان سرو كار دارد. اين روش كمك مي نمايد تا به تمام سازمان و تصميماتي كه پی در پی توسط مديران اخذ مي شود، فكر نمود. اين مدل براي توضيح تصميم گيري در سازمانهايي كه داراي عدم اطمينان هستند، توسعه يافته است. يكي ديگر از مشخصه هاي اين مدل، پرداختن به جريان هاي رويدادها بجاي پرداختن به يك رويداد مجرد است. اين بدان معناست كه ما بصورت منطقي با يك مسئله كه شناسايي آن ابتداي راه و انتخاب راه حل انتهاي آن است روبرو نيستيم. در حقيقت ممكن است كه شناسايي مسئله و راه حل آن مسئله ممكن است كه با يكديگر در ارتباط نباشند. ممكن است يك ايده اي براي حل مسئله به ميان آيد در صورتيكه اصلا چنين مسئله اي مشكل ما نباشد و بر عكس براي يك مسئله ممكن است كه به نتيجه اي نرسيم. تصميمات، نتيجه جريان هاي مستقل رويدادها در سازمان هستند. (دانشفر،1380 .16 -20).
2 – 9 – رويكردهاي تصميم گيري
رويكرد تصميم گيري مي تواند از دوجنبه اصلي بررسي شود. رويكرد هنجاري و رويكرد توصيفي . رويكرد هنجاري يا كمي تاكيد بر تعيين ارزشهاي مشخص براي پارامترهاي مسئله و حل آن براي طيفي از ارزشها يا يك ارزش مشخص را دارد.در مقابل، چارچوب كار توصيفي يا كيفي تلاش نمي نمايد كه عوامل را رده بندي كند بلكه بدنبال بيان آنها در عبارات كلي بوده و حل مسئله بر اساس آنها مبتني مي باشد. (Robbins, 2000 ,45)
به لحاظي مي توان تقسيم بندي مربوط به تصميم گيري را به سه دسته كلي در ارتباط دانست:
1-تصميم گيري عقلايي
2-تصميم گيري رفتاري
3- تصميم گيري باز
2 – 10 – تصميم گيري عقلايي
تصميم گيري عقلايي بدين معني است كه بازيگر سياسي با انتخاب روبروست . فرد در تصميم گيريهاي خود همواره تصميماتي اتخاذ خواهد كرد كه بهترين تصميم ممكنه بوده و تصميماتي است كه امكان و احتمال نيل به اهداف و مقاصد او را به حداكثر مي رساند . ( حاضر، 1374 .42 -46).
هنگامي تصميم گيري عقلايي است كه تصميم گيرنده :
الف – در باره موضوع تصميمي گيري اطلاعات كامل دارد.
ب – قادر است خواسته ها و اولويت هاي خود را بر حسب مطلوبيت و مفيد بودن آنها به ترتيبي منطقي درجه بندي نمايد.
ج – قادر است از ميان شقوق و راه حلهاي مختلف راهي را برگزيند كه مطلويبت او را به حداكثرمي رساند .
جمع آوري اطلاعات، كاري زمانگير و هزينه بر است. در عالم واقعيت، تصميم گير در ابتدا مقداري اطلاعات را با پرداخت هزينه، تهيه مي نمايد. با اين اطلاعات به نتايجي مي رسد. سپس تصميم مي گيرد كه اين اطلاعات كافي است و يا او مي بايست مقداري ديگر اطلاعات سفارش دهد. . نخستين فرضيه



قیمت: 10000 تومان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *