bew159

center-317500
مؤسسه آموزش عالی رجاء
پايان نامه كارشناسي ارشد
رشته مديريت صنعتی- گرایش مالی
عنوان:
بهینه سازی هزینه های سازمان خدماتی با نگاه موردی به شرکت کشتیرانی
استادراهنما:
دكتر جمال خانی جزنی
استادمشاور:
دكتر آرش حاجی کریمی
دانشجو:
فرزانه بهنوئی
تابستان 1393
تشکر و قدردانی
در اینجا بر خود لازم دانسته که نهایت سپاس و قدردانی را نسبت به کلیه عزیزانی که در انجام این پژوهش از راهنمائی ها و مساعدت های با ارزش آنان اعم از استادان محترم دانشگاه و کلیه مدیران شرکت کشتیرانی بهره مند بوده ام، ابراز نموده و توفیق روزافزون این عزیزان را از درگاه احدیت آرزو نمایم.
بخصوص از استاد گرانقدر جناب آقای دکتر جمال خانی جزنی که به سبب قبول زحمت هدایت این پژوهش و راهنمایی های باارزششان کمال سپاس و امتنان را دارم.
همچنین از استاد گرامی جناب آقای دکتر آرش حاجی کریمی که با قبول زحمت مشاوره در انجام هر چه بهتر این پژوهش مؤثر بوده اند نیز کمال تشکر را دارم.
تقدیم به
پدر و مادرم ، مهربانان زندگی ام….
چکیده
با توجه به اهمیت زیاد هزینه ها در سازمان، شرکت ها به منظور بقا خود و ماندن در بازارهای رقابتی امروزه بیش از پیش به بحث کاهش هزینه ها اهمیت می دهند. لذا بدین منظور پژوهش حاضر با عنوان بهینه سازی هزینه در سازمان خدماتی در یکی از شرکت های کشتیرانی انجام گردیده.
در این پژوهش با توزیع دو مرحله ای 40 پرسشنامه بین 40 نفر از متخصصان و خبرگان سازمان و پس از مشخص شدن اهمیت شاخص ها و معیارهای هزینه به شناسایی گزینه های مؤثر در کاهش هزینه پرداخته شده است.
با کمک روش AHP فازی ارجحیت معیارهای هزینه و گزینه های کاهش هزینه کشف شده و به منظور تحلیل آماری داده ها با کمک روش رگرسیون به رتبه بندی هزینه ها پرداخته شده است و سپس به کمک آزمون t-student گزینه های ارجح در کاهش هزینه ها شناسایی شده است.
واژگان کلیدی: سازمان خدماتی، بهینه سازی، روش AHP، رگرسیون، آزمون t
Abstract
Considering the high costs of the organization, its business in order to survive and remain competitive in the market today to discuss further reduce care costs.
Therefore, the current study as a cost optimization has been done in the service of one of the shipping companies.
In this two-stage study with 40 questionnaires distributed among 40 experts organized and after recognizing the importance of indicators and criteria to identify cost-effective options for reducing costs has been paid.
With the aid of fuzzy AHP method is preferred for cost criteria and options to reduce the cost of discovery and data analysis using regression method in order to rank expenses have been paid and then a t-student test at a lower cost preferred option has been identified.
Keywords: service organization, optimization, AHP method, regression, t-tests
کلیه حقوق مادی مترتب بر نتایج مطالعات، ابتکارات و نوآوری های ناشی از تحقیق
موضوع پایان نامه متعلق به مؤسسه آموزش عالی رجاء می باشد.
اینجانب فرزانه بهنوئی دانشجوی رشته مدیریت صنعتی گرایش مالی مقطع تحصیلی کارشناسی ارشد
بدین وسیله اصالت کلیه مطالب موجود در مباحث مطروحه در پایان نامه تحصیلی خود با عنوان بهینه سازی هزینه های سازمان خدماتی با نگاه موردی به شرکت کشتیرانی را تایید کرده، اعلام می نمایم که تمامی محتوای آن حاصل مطالعه، پژوهش و تدوین خود بوده و به هیچ وجه رو نویسی از پایان نامه و یا هیچ اثر یا منبع دیگری، اعم از داخلی و خارجی نبوده و تعهد می نمایم در صورت اثبات عدم اصالت آن و یا احراز عدم صحت مفاد و یا لوازم این تعهد نامه در هر مرحله از مراحل منتهی به فارغ التحصیلی و یا پس از آن و یا تحصیل در مقطع دیگر و یا اشتغال و … دانشگاه حق دارد ضمن رد پایان نامه نسبت به لغو و ابطال مدرک تحصیلی مربوطه اقدام نماید.
مضافاً اینکه کلیه مسئولیتها و پیامدهای قانونی و یا خسارت وارده از هر حیث متوجه اینجانب می باشد.
نام و نام خانوادگی دانشجو : فرزانه بهنوئی
امضاء و تاریخ
فهرست
فصل اول : کلیات پژوهش
مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………1
تشریح و بیان مسئله…………………………………………………………………………………………………………..2
اهمیت و ضرورت پژوهش………………………………………………………………………………………………..2
اهداف پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………4
پرسش های پژوهش………………………………………………………………………………………………………….4
فرضیه های پژوهش………………………………………………………………………………………………………….4
قلمرو پژوهش………………………………………………………………………………………………………………….5
روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………5
روش نمونه گیری…………………………………………………………………………………………………………….5
ابزار گردآوری داده ها……………………………………………………………………………………………………….6
روش تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………………………………..6
محدودیت های پژوهش…………………………………………………………………………………………………….6
تعریف واژگان و اصطلاحات تخصصی……………………………………………………………………………….7
فصل دوم : مبانی نظری پژوهش
مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………….10
تعریف خدمت……………………………………………………………………………………………………………….11
خدمت در بازار کالا و خدمات…………………………………………………………………………………………12
سازمان های خدماتی………………………………………………………………………………………………………12
استراتژی عملیاتی به کار رفته در سازمان های خدماتی……………………………………………………….13
هزینه کیفیت در سازمان های خدماتی……………………………………………………………………………….14
هزینه…………………………………………………………………………………………………………………………….15
ساختار هزینه………………………………………………………………………………………………………………….15
انواع هزینه ها…………………………………………………………………………………………………………………16
فصول هزینه…………………………………………………………………………………………………………………..16
بهینه سازی…………………………………………………………………………………………………………………….21
کنترل هزینه……………………………………………………………………………………………………………………22
عدم کارایی قطع هزینه ها در سازمان…………………………………………………………………………………23
قابلیت های کلیدی در شرکت………………………………………………………………………………………….23
کاهش هزینه ها……………………………………………………………………………………………………………..23
ابعاد نگرش به کاهش هزینه…………………………………………………………………………………………….24
روش های کاهش هزینه………………………………………………………………………………………………….25
دشواری کاهش هزینه ها بعد از طراحی…………………………………………………………………………….27
هزینه های قابل کاهش…………………………………………………………………………………………………….28
روش فازی……………………………………………………………………………………………………………………30
رگرسیون………………………………………………………………………………………………………………………34
تاریخچه کشتیرانی………………………………………………………………………………………………………….34
تحقیقات انجام شده……………………………………………………………………………………………………….39
فصل سوم : روش شناسی پژوهش
مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….44
فرضیات پژوهش…………………………………………………………………………………………………………..45
روش پژوهش………………………………………………………………………………………………………………45
3.1-3 تحلیل رگرسیونی داده ها……………………………………………………………………………………………….46
3.2-3 روش فازی…………………………………………………………………………………………………………………..47
3.2.1-3 روش AHP در رتبه بندی……………………………………………………………………………………………..47
معرفی شاخص ها و گزینه ها…………………………………………………………………………………………..51
متدولوژی پژوهش………………………………………………………………………………………………………….52
روش گردآوری داده ها……………………………………………………………………………………………………53
روایی و اعتبار پرسشنامه………………………………………………………………………………………………….53
دوره زمانی و مکانی………………………………………………………………………………………………………..55
شیوه تجزیه و تحلیل داده ها…………………………………………………………………………………………….55
الگوریتم پژوهش…………………………………………………………………………………………………………….56
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها
مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………..57
هدف اصلی پژوهش………………………………………………………………………………………………………58
آمار توصیفی…………………………………………………………………………………………………………………58
آمار استباطی…………………………………………………………………………………………………………………62
فازی……………………………………………………………………………………………………………………………73
فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادات
مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………..79
نتایج پژوهش………………………………………………………………………………………………………………..80
پیشنهادات…………………………………………………………………………………………………………………….82
پیشنهادات در پژوهش های آتی………………………………………………………………………………………82
محدودیت های پژوهش…………………………………………………………………………………………………83
منابع و مأخذ………………………………………………………………………………………………………………………..84
فصل اول
کلیات پژوهش
مقدمه
امروزه واحدهای تجاری فعالیت های تولیدی و خدماتی و بازرگانی خود را در شرایطی انجام می دهند که تغییرات در جوامع تجاری سریع بوده و رقابت در سطح بالایی صورت می گیرد. بنابراین مدیران شرکتها برای برنامه ریزی و کنترل واحد تجاری باید با جنبه ها و ابعاد مختلف فعالیت شرکت آشنایی کامل داشته باشند. برنامه ریزی که یکی از وظایف مدیران می باشد، یعنی بهترین راه حل از بین چندین راه حل موجود انتخاب شود و قبل از عملیات انجام می شود. (نظری، 1384) مدیریت از طریق برنامه ریزی صحیح می تواند به اهداف تعیین شده در یک واحد تجاری دست یابد. هدف عمده واحدهای تجاری اجرای تعهدات اجتماعی می باشد که در کنار اجرای این تعهدات عامل سود آوری جهت جلوگیری از ورشکستگی واحد تجاری نیز مورد توجه قرار گیرد.
سخن گفتن از رشد و توسعه اقتصادی بدون برنامه ریزی و بسترسازی مناسب برای گسترش شبکه حمل و نقل، عملاً فاقد ارزش اجرایی می باشد. تجزیه و تحلیل اطلاعات مربوط به هزینه ها که در واقع یکی از اقلام اساسی تعیین کننده سود واحد تجاری می باشند، جهت بودجه نمودن هزینه های از پیش تعیین شده مربوط به مواد، حقوق و دستمزد، سایر هزینه های توزیع و فروش و عمومی و اداری در مرحله برنامه ریزی مورد نیاز مدیران می باشد. این اطلاعات جهت بررسی سودی که در نتیجه وجود چنین هزینه ها و مخارجی بدست می آید، مورد استفاده قرار می گیرد. مدیران هزینه های از پیش تعیین شده یا هزینه های آتی را بایستی مشخص و تعیین نمایند تا بتوانند در جهت تأمین، کمینه کردن و یا حذف آنها از سبد هزینه های سازمان اقدام نمایند.
مدیران بیان می دارند باید از مجموعه امکانات کشتیرانی ارزیابی دقیقی صورت گیرد تا گلوگاه ها دقیق تر شناسایی و برای رفع آنها اقدام شود. (سعادتی، 1382)
پژوهش حاضر در پی آن بوده که نگرش کلیه مدیران عالی، میانی و سرپرستی و کارشناسان ارشد کلیه واحدهای شرکت کشتیرانی را نسبت به کاهش هزینه ها در شرکت بررسی نماید. زیرا این نگرش ها هستند که از مبانی اساسی تحقق نظام های تغییر رفتار سازمانی و عملکرد بهینه سازمان می باشند.
تشریح و بيان مسئله
فشار رقابتی دنیای امروز موجب توسعه مدل هایی شده است که این مدل ها به کاهش هزینه و افزایش سطح خدمت به مشتریان می پردازد. (نوری، 1390) به طوریکه کم کردن هزینه هدف مهم اکثر شرکت ها و سازمان ها شده است، هزینه کل برای هر سازمان عبارت است از هزینه مستقیم و غیر مستقیم.
هزینه های مستقیم شامل هزینه های نیروی کار، مواد، تجهیزات و … می باشد.
هزینه های غیر مستقیم شامل هزینه های سربار مانند نظارت، مدیریت، مشاوران و منابع می باشد. (هیومین و پنگ، 2013)
بهينه سازی فرآيندی است كه برای بهتركردن چيزی دنبال می شود. فكر، ايده و يا طرحی كه به وسيله يك دانشمند يا يك مهندس مطرح می شود، طی روال بهينه سازی بهتر می شود. (سيد اسفهلان، 1387) منظور از بهینه سازی یک سامانه، کمینه یا بیشینه کردن تابعی است که این تابع معیاری از عملکرد سامانه می باشد. (حسینی نژاد، 1383) بهینه سازی در سازمان ها و شرکت ها بسته به نوع فعالیت به روش های مختلفی صورت می گیرد.
لازمه بقای بنگاه ها و نهادهای خدماتی مجهز شدن به نظام ها و ساز و کارهای مدیریت استراتژیک هزینه است. شرکت یا سازمان در برنامه ریزی های خود بایستی متحمل کمترین هزینه توزیع یا تحویل و یا ارائه خدمت باشد و این موضوع یکی از مهمترین مزایای رقابتی سازمان هاست. (وینستون، 2013)
اهميت و ضرورت پژوهش
امروزه حیات بسیاری از سازمان ها وابسته به توانایی آنان در افزایش دقت کاهش هزینه ها می باشد، علی الخصوص تمرکز شدیدی بر کاهش هزینه های غیر ضروری در تمام بخش های سازمان شده است. شرایط متحول جهان و ضرورت حضور ایران در بازارهای رقابتی داخل و خارج از کشور و مطرح بودن عضویت ایران در WTO (سازمان تجارت جهانی) و همچنین فراهم شدن مقدمات مورد نیاز برای تحقق سیاست های خصوصی سازی در سطح کشور از دلایل عمده پرداخت به مقوله کمینه کردن هزینه ها می باشد.
با توجه به رقابت موجود در تجارت جهانی خصوصاً صنعت حمل و نقل، انطباق دادن سیستم های اطلاعاتی به ویژه سیستم اطلاعات مالی در جهت هر چه بهتر نیازهای اطلاعاتی مدیریت در زمینه کنترل و راهبری هزینه ها امری حیاتی است. از آنجاییکه مدیریت در عصر حاضر، آگاهی بر ناشناخته هاست. با آگاهی نسبت به موارد فوق می توان تصمیم های تأثیرگذاری برای برخورد منطقی در جهت بهینه سازی مصارف منابع مالی را انجام داد. هزینه هایی که مدیران در بهینه سازی بایستی به آنها توجه کنند، شامل هزینه های مواد، هزینه های خرید، هزینه های ارزیابی، هزینه های عملیاتی، هزینه های عمومی و اداری و هزینه نیروی کار می باشد، هزینه های فوق در دسته بندی کوچکتر شامل: هزینه تعمیر و نگهداری، هزینه های انرژی، هزینه استهلاک، هزینه ضایعات، هزینه فعالیت های موازی و دوباره کاری ها، هزینه های مالی و مالیاتی، هزینه های اداری، هزینه های عمومی، هزینه های آموزش و توسعه فرهنگ سازمانی، هزینه ازدیاد نیروی انسانی در بخش ستادی و هزینه R&D می باشند. (امین زاده، 1391)
سازمانها برای ادامه فعالیت های خود نیازمند سود آوری هستند و این سود آوری به کمک کمینه کردن هزینه های سازمان فوق حاصل می گردد و برای کمینه کردن هزینه های سازمان بایستی مدیر تدابیری را بیندیشد.
پر واضح است که برای رسیدن به یک وضعیت مطلوب، داشتن یک هدف منسجم و برنامه ریزی مدون در جهت رسیدن به هدف مطلوب، لازم و ضروری است. تجربه ثابت کرده عاملی که می تواند شرکتها را از بازار پر رقابت امروز نجات دهد، استفاده از تکنیک ها و روش های علمی برای بهینه نمودن امور می باشد. (موحدی، 1388) از جنبه کاربردی نیز می توان به نتایج حاصل از تحقیق در بهینه سازی هزینه به منظور حذف و یا کاهش هزینه های اضافی استفاده کرد و در نهایت به مطابقت مدل با نظر مدیران ارشد سازمان پرداخت و این هماهنگی موجب به چالش کشیدن مدیران در اهمیت به مسئله هزینه و راه های کاهش آن می گردد. (دریانکو، 1993)
اهداف پژوهش
مهم ترین هدف آرمانی این تحقیق را می توان ارائه یک مدل بهینه برای کاهش هزینه های سازمان های خدماتی دانست. در این راستا اهداف فرعی نیز مورد نظر قرار می گیرند:
مطالعه جامع ادبیات پژوهش بر روی مفهوم بهینه سازی هزینه و شناسایی متغیرهای تأثیرگذار بر روی این سازه
مطالعه متغیرهای مؤثر در شکل گیری هزینه های سازمان
رتبه بندی هزینه ها و تعیین اثرگذارترین هزینه در سازمان خدماتی
انتخاب گزینه های ارجح تر به منظور کاهش هزینه
پرسش های پژوهش
آیا در سازمان های خدماتی امکان بهینه کردن هزینه وجود دارد؟
متغیرهای مداخله گر در شکل گیری هزینه های سازمان کدامند؟
فرضیه های پژوهش
در جهت بررسی روابط مورد نظر و پاسخ به سؤال اصلی پژوهش، فرضیه های زیر تدوین شده است:
بهینه سازی هزینه در سازمان خدماتی با توجه به عوامل مؤثر بر هزینه امکان پذیر می باشد.
مؤثرترین هزینه در سازمان خدماتی، هزینه حقوق و دستمزد پرسنل سازمان می باشد.
مشتری مداری در کاهش هزینه های سازمان مؤثر است.
عملیات بازرگانی کارا در کاهش هزینه های سازمان مؤثر است.
پیاده سازی سیستم مدیریت کیفیت در کاهش هزینه های سازمان مؤثر است.
افزایش فعالیت های سازمان در کاهش هزینه های سازمان مؤثر است.
حذف ناکارآمدی های درون سازمان در کاهش هزینه های سازمان مؤثر است.
قلمرو پژوهش
قلمرو موضوعی
در پژوهش حاضر به بررسی عوامل مؤثر بر نگرش کلیه مدیران شرکت کشتیرانی نسبت به کاهش هزینه ها در سازمان پرداخته شده است.
قلمرو زمانی
در پژوهش حاضر به بررسی اطلاعات بدست آمده از نقطه نظر مدیران که در سال 1393 مشغول فعالیت بوده اند، پرداخته شده است. همچنین اطلاعات هزینه این سازمان طی 5 سال گذشته از طریق نرم افزار تدبیر از سازمان بورس بدست آمده است.
قلمرو مکانی
با توجه به اینکه این پژوهش به صورت مورد کاوی است. یکی از شرکت های کشتیرانی که عضو بورس اوراق بهادار نیز بوده است، انتخاب گردیده است.
روش تحقیق
روش تحقیق به کار برده شده در این پژوهش از نظر گردآوری اطلاعات روش فازی و رگرسیون می باشد. نوع پژوهش بکار رفته از نظر هدف کاربردی است زیرا در تحقیق کاربردی به دنبال پاسخ برای مشکلاتی که مطرح است، می باشیم.
روش نمونه گیری
روش جمع آوری نمونه در پژوهش فوق از طریق توزیع پرسشنامه در سازمان مورد نظر می باشد و برای جمع آوری داده های غیرمیدانی از اطلاعات کتابخانه ای و اطلاعات ثبت شده در بورس اوراق بهادار تهران و همچنین اطلاعات مالی سازمان مورد نظر که این اطلاعات از واحد مالی سازمان فوق دریافت شده است، استفاده گردیده.
ابزار گردآوری داده ها
ابزار گرد آوری داده ها از دو طریق توزیع پرسشنامه و مراجعه به اسناد و مدارک کتابخانه ای و همچنین مراجعه به سازمان بورس اوراق بهادار می باشد.
روش تجزیه و تحلیل داده ها
روش تجزیه و تحلیل داده ها در این پژوهش از دو طریق و با هدف مقایسه می باشد. یکی از روش ها، روش فازی و استفاده از تحلیل AHP به کمک نرم افزار Expert Choice و روش دوم استفاده از تحلیل رگرسیونی به کمک نرم افزار spss می باشد.
محدودیت های پژوهش
در غالب تحقیقات علمی محدودیت های تحقیق در مرحله جمع آوری اطلاعات میدانی بروز می نماید که پژوهش فوق نیز مستثنی نبوده. جمع آوری اطلاعات میدانی نیازمند انرژی و زمان زیادی بود. چرا که سازمان ها متأسفانه از همکاری با دانشجویان امتناع می کنند و در صورت همکاری نیز آخرین اولویت زمان دهی را در نظر می گیرند و همچنین به دلیل فیلتر بودن سایت های علمی معتبر امکان دستیابی به مقاله های روز امکانپذیر نبود. همچنین سازمان مورد پژوهش، به شرط عدم نام بردن از سازمان فوق حاضر به ارائه اطلاعات شده است.
تعريف واژهها و اصطلاحات تخصصي
بهینه سازی
تغییر دادن ورودی ها و خصوصیات یک دستگاه، فرآیند ریاضی و یا آزمایش تجربی است به نحوی که بهترین خروجی یا نتیجه بدست آید. (مطیع قادر و لطفی، 1389) هدف بهینه سازی تعیین بهترین حل برای یک مسئله تحت یک مجموعه از محدودیت هاست. (دس و سنگوپتا، 2009)
هزینه
یعنی از دست دادن منابع بمنظور دستیابی به یک هدف مشخص واقع شده و برحسب واحد پول اندازه گیری می شود. (پیروی، 1383)
حسابداران، اقتصاد دانان، مهندسین و سایر افرادی که به نحوی با مشکلات مربوط به هزینه روبرو هستند مفاهیم و اصطلاحاتی را بر حسب نیازشان برای هزینه به وجود آورده اند. (صالحی، 1381)
سازمان خدماتی
یک سازمان خدماتی با اطلاعات و محصولات نامشهود سر و کار دارد؛ بنابراین، نباید چندان بزرگ باشد. اعضای سازمان و کسانی که هسته مرکزی سازمان را تشکیل می‌دهند، باید از مهارت‌های بالاتر برخوردار باشند. این افراد باید دانش و آگاهی‌های کافی داشته باشند؛ تا بتوانند مسائل مشتریان و ارباب رجوع را حل کنند. بنابراین کسانی که در سازمان‌های خدماتی کار می‌کنند باید برای ایجاد ارتباط شخصی با افراد و نیز در زمینه فنی مهارت‌های بالایی داشته باشند. (پارسیان، 1387)
رگرسیون
روشی برای مدل سازی و تحلیل داده های عددی است. داده ها شامل مقادیری برای متغیر وابسته و یک یا چند متغیر مستقل می باشد. هدف از تحلیل رگرسیون، بیان متغیر وابسته به شکل تابعی از متغیرهای مستقل، ضرایب است در این روش، ضرایب به گونه ای تعیین می شوند که بهترین برازش را به داده ها داشته باشند. تحلیل رگرسیون برای پیش بینی مقادیر آینده متغیر وابسته، آزمون نظریه ها و تحلیل پدیده شناختی به کار می رود. این تحلیل تنها وقتی معتبر است که پیش فرض هایش برآورده شوند. (کاویان، 1391)
روش فازی
یک نوع منطق است که روش های متنوع نتیجه گیری در مغز بشر را جایگزین الگوهای ساده تر ماشینی می کند. نظریه مجموعه فازی در اصل نظریه ای است برای اقدام در شرایط عدم اطمینان، این نظریه قادر است بسیاری از مفاهیم و متغیرها و سیستم هایی را که نادقیق هستند، صورت بندی ریاضی ببخشد و زمینه را برای استدلال، استنتاج ، کنترل و تصمیم گیری در شرایط عدم اطمینان فراهم آورد. (استوسبرگ، 1996) برای بیان عدم قطعیت ها در مدل سازی از تئوری منطق فازی استفاده می شود. (اشتهاردیان، 1385) عدم قطعیت می تواند به دلیل عمومیت، شانس، ابهام و ضعف و یا نقص در دانش باشد. (کشاورز مهر،1390)
روش AHP
تکنیک AHP به عنوان یکی از تئوری های تصمیم گیری چند معیاره توسط ساعتی ابداع و اولین نرم افزار مربوط به آن به نام Expert choice در سال 1995 تولید گردید.
ایده اساسی AHP افزودن عملیات ریاضی، به تصمیم گیری با هدف کمی نمودن قضاوت های نامحسوس و ذهنی افراد در گروه ها می باشد. ( محمدی، 1388) به طور کلی ترکیب و سنتز ارجحیت ها جهت دستیابی به نتیجه کلی است. (ارکان، 2006) AHP به منظور تصمیم گیری و انتخاب یک گزینه از میان گزینه های متعدد تصمیم، با توجه به شاخص هایی که تصمیم گیرنده تعیین می کند، بکار می رود. فرآیند تحلیل سلسله مراتبی منعکس کننده رفتار طبیعی و تفکر انسانی است. این تکنیک مسائل پیچیده را بر اساس آثار متقابل آنها مورد بررسی قرار می دهد.
فصل دوم
پیشینه پژوهش

مقدمه
در وضعیت رقابتی موجود یکی از عوامل مهمی که موجب برتری نسبت به سایر رقبا می شود، کاهش قیمت تمام شده محصولات و خدمات ارائه شده است. این مهم بدون کاهش هزینه ها در سازمان و استفاده بهینه از منابع و امکانات ممکن نبوده، اما به دلیل ضعف های موجود در سیستم های به کار گرفته شده، دسترسی به این اطلاعات ممکن نیست. (تورنری، 1992)
کاهش دادن هزینه ها به مدت طولانی و پیدا کردن راهی برای بهبود، نیازمند آن است که مدیران دیدگاهی راهبردی از توانمندی های شرکت را در دست داشته باشند. پس از رکود اقتصاد جهانی در سال های 2009-2008 میلادی، فشار برای پایین آوردن هزینه ها بسیار زیاد بوده است. بسیاری از کسب و کارها برای بقا، تلاش می کردند و بسیاری دیگر حتی اگر وضع نسبتاً خوبی هم داشتند از هزینه های خود کاستند تا مطمئن باشند برای مواجهه با بی ثباتی ها آمادگی دارند. نکته مثبتی که در این بین وجود دارد کاهش هزینه به مدیر فرصت پالایش و حتی فرموله کردن مجدد راهبرد کلی شرکت را می دهد. مدیر صرفاً هزینه ها کاهش نمی دهد بلکه تصمیم می گیرد که چه چیز به لحاظ راهبردی دیگر موضوعیت ندارد و در نقطه مقابل، چه چیزهایی را باید حفظ کرد. مديريت و كاهش هزينه ها يعني شناسايي و اقدام براي حذف اتلافها درسازمان. زمانیکه سازمانی نهضت كاهش هزينه را شروع می کند، خلاقيت ها و نوآوري هاي كاركنان به كار مي افتد. (روزنامه دنیای اقتصاد، 1390)
تعریف خدمت:
خدمت، فرآیندی است که در تعاملات بین مشتریان و کارکنان، منابع فیزیکی، کالاها و یا سیستم‌های ارائه‌کننده خدمت، روی می‌دهد تا راه‌حلی برای مسائل مشتریان باشد. (ویلی، 2000)
خدمات دارای ویژگی‌هایی هستند که آن‌ها را از کالاها متمایز می‌سازد. این ویژگی‌ها عبارتند از:
الف) ناملموس بودن: خدمات را نمی‌توان به‌وسیله هیچ‌کدام از خواص فیزیکی ارزیابی کرد؛ به‌عبارتی، قبل از مصرف نمی‌توان این‌گونه خدمات را مستقیماً ارزیابی نمود. خریدار بالقوه، اغلب می‌تواند کالا را قبل از خرید ببیند، لمس کند، ببوید و بچشد. به‌علاوه بسیاری از ادعاهای تبلیغاتی مربوط به این ویژگی‌های ملموس را می‌توان قبل از خرید، بررسی و از صحت و سقم آن اطلاع پیدا کرد. در طرف دیگر، خدمات خالص، ویژگی‌های ملموس ندارند؛ تا بدان وسیله، مشتریان، قبل از خرید، صحت و سقم تبلیغات را بررسی کنند.( سید جوادین، 1389 )
ب) تفکیک‌ناپذیری: به‌طور معمول، خدمات هم‌زمان با تولید به مصرف می‌رسند. اما تولید و مصرف کالاهای ملموس، دو فعالیّت مجزا از هم هستند. اگر خدمت توسط کسی ارائه شود، ارائه‌کننده هم بخشی از خدمت خواهد بود.
ج) تغییرپذیری: کیفیت خدمات بسیار متغیر است. بدین معنا که کیفیت یک خدمت بستگی به شخص ارائه‌کننده و زمان و مکان و نحوه ارائه خدمت دارد.
د) فناپذیری: خدمات فناپذیرند. یعنی خدمات را نمی‌توان برای فروش یا مصرف بعدی انبار کرد. زمانی‌که تقاضا یکنواخت است، فناپذیری خدمات، مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما مؤسسات خدماتی وقتی با مشکل مواجه می‌شوند که تقاضا برای خدمات ایشان دچار نوسان شود.( فروزنده، 1385 )
ه) مالکیت مشتریان فقط ارزش خدمات را کسب می‌کنند؛ بدون اینکه مالکیت دائمی چیزی را به‌دست آورند. ناتوانی برای به مالکیت درآوردن خدمت به ویژگی‌های ناملموس بودن و فناپذیری مرتبط است. در خرید کالاها، خریداران عموما مالکیت کالا را به‌دست می‌آورند و هر آنچه که بخواهند با آن انجام می‌دهند، اما وقتی یک خدمت ارائه می‌شود مالکیتی از فروشنده به خریدار منتقل نمیشود. در اینجا خریدار صرفا حق فرآیند خدمت را خریداری می کند. (پالمر، 2001)
خدمت در بازار کالا و خدمات
هر چیزی که به بازار عرضه می شود، همراه با مقداری خدمت است. جزء خدمت می‌تواند بخش کوچک یا بزرگی از هر آنچه عرضه می‌شود باشد. پنج طبقه از آنچه که به بازار عرضه می‌شود را می‌توان از یکدیگر تفکیک کرد: (روستا، 1385)
کالای محسوس محض
کالای محسوس همراه با خدمات
دورگه
خدمت عمده همراه با کالا و خدماتی اندک
خدمت محض
 
سازمان‌های خدماتی
در سال‌های اخیر در تحقیقاتی که روی سازمان‌ها انجام شده بر ابعاد خاصی از تکنولوژی خدماتی توجه زیادی شده است. تکنولوژی خدماتی بر اساس پنج عامل تعریف می‌شود:
تولید
تولید و مصرف همزمان
مشتریان نوع محصولی را که به آن عادت کرده‌اند دریافت می‌کنند.
خدمت حالت انتزاعی و تجریدی دارد و اغلب به‌صورت نوعی اطلاعات، دانش یا آگاهی است؛ در حالی‌که محصولات مؤسسات تولیدی قابل لمس هستند.
در سازمان‌های خدماتی، منابع انسانی یا نیروی کار، هسته اصلی سازمان را تشکیل می‌دهند؛ در حالی‌که در سازمان‌های تولیدی، سرمایه، هسته اصلی سازمان را تشکیل می‌دهد.
با توجه به ویژگی تکنولوژی‌های خدماتی و اثراتی که بر سیستم‌های کنترل و ساختار سازمانی دارد، ایجاب می‌کند که هسته فنی یعنی نیروی انسانی یا اعضای سازمان با مشتری تماس نزدیک داشته باشند. اثری که مشتری بر ساختار سازمانی دارد در ویژگی‌های ساختاری مشخص می‌شود. مشتریان این‌گونه سازمان‌ها باید با هسته‌های مرکزی (اعضای اصلی) سازمان تماس رو در رو و مستقیم داشته باشند. یک سازمان خدماتی با اطلاعات و محصولات نامشهود سر و کار دارد؛ بنابراین، نباید چندان بزرگ باشد. اعضای سازمان و کسانی که هسته مرکزی سازمان را تشکیل می‌دهند، باید از مهارت‌های بالاتر برخوردار باشند. این افراد باید دانش و آگاهی‌های کافی داشته باشند؛ تا بتوانند مسائل مشتریان و ارباب رجوع را حل کنند. بنابراین کسانی که در سازمان‌های خدماتی کار می‌کنند باید برای ایجاد ارتباط شخصی با افراد و نیز در زمینه فنی مهارت‌های بالایی داشته باشند. (پارسیان، 1387)
استراتژی عملیاتی به کار رفته برای سازمان های خدماتی
اصلی ترین عوامل استراتژی عملیاتی که در سازمان های خدماتی مطرح هستند به شرح زیر می باشد: (سیدحسینی، 1384)
تکنولوژی تولید
ظرفیت
تسهیلات و جایابی
تکنولوژی فرآیند
منابع انسانی
تصمیمات عملیاتی
یکپارچگی عرضه کنندگان
کیفیت
هزینه کیفیت در سازمان های خدماتی
هزینه کیفیت در سازمان های خدماتی با سازمان های تولیدی تفاوت دارد. در سازمان های تولیدی هزینه های کیفیت اساساً محصول گرا هستند در حالیکه در سازمان های خدماتی کارمندگرا می باشند. با توجه به اینکه در سازمان های خدماتی، کیفیت وابسته به تعامل مشتری-کارمند است لذا هزینه های ارزیابی تمایل دارند که در مقایسه با سازمان های تولید، بخش بزرگی از هزینه کیفیت محسوب شوند. بعلاوه هزینه نارسائی داخلی تمایل دارد که در سازمان های خدماتی با ارتباط بالا، کمتر باشد چرا که فرصت اندکی برای اصلاح یک خطا قبل از رسیدن خدمت به مشتری وجود دارد.
با توجه به اینکه بخش بزرگی از هزینه های عملیاتی به کارکنان نسبت داده می شود، لذا اغلب مواقع کاهش در هزینه کل کیفیت به معنی کاهش زمان کار انجام شده و در نتیجه کاهش کارکنان می باشد. (سیدحسینی، 1384) تمامی سازمانها اعم از انتفاعی و یا غیرانتفاعی مجبورند برای کالاها و یا خدمات خود قیمت تعیین کنند، که این موضوع تحت تاثیر عوامل داخلی و یا خارجی شرکت است. عوامل محیط داخلی شرکت شامل اهداف، خط‌مشی، ترکیب عناصر بازاریابی و هزینه‌های شرکت هستند و از جمله عوامل محیطی می‌توان به ماهیت بازار و تقاضا، شرایط رقابتی و واسطه‌ها اشاره کرد. (سعیدنیا، 1388)
کاهش هزینه به سازمان فرصت پالایش و حتی فرموله کردن مجدد راهبرد کلی سازمان را می دهد. در اصل ر امر کاهش هزینه ها صرفاً هزینه ها را کاهش نمی دهیم. بلکه سازمان تصمیم میگیرد که چه چیز به لحاظ راهبردی دیگر موضوعیت ندارد و در نقطه مقابل چه چیزهایی را باید حفظ کرد. (بانرجی، 2009)
هزینه
حسابداران ، اقتصاددانان، مهندسین، مدیران و سایر افرادی که بنحوی با مشکلات مربوط به هزینه روبرو هستند مفاهیم و اصطلاحاتی را بر حسب نیازشان برای هزینه بیان کرده اند.
هزینه عبارت از کاهش ناخالص دارایی ها و یا افزایش ناخالص بدهی ها می باشد که ناشی از فعالیت های انتفاعی یک واحد تجاری بوده و سبب تغییر حقوق صاحبان سهام گردیده و طبق اصول مورد قبول حسابداری شناسایی و اندازه گیری می شود. (عالی ور، 1387)
یعنی از دست دادن منابع بمنظور دستیابی به یک هدف مشخص واقع شده و برحسب واحد پول اندازه گیری می شود. (پیروی، 1383)
هزینه عبارتست از قیمت مبادله منابع از دست داده شده یا فدا شده جهت تضمین منافع.
انواع هزینه ها
2-9 هزینه های مستقیم
هزینه هایی که مستقیماً برای انجام فعالیت های سازمان صرف می شوند. مانند هزینه تأمین مواد اولیه، حقوق دستمزد عوامل اجرایی و… هزینه های مستقیم معمولاً با زمان نسبت معکوس دارد و این نسبت معمولاً خطی نمی باشد. (حاج شیرمحمدی، 1375)
2-9 هزینه های غیر مستقیم
هزینه هایی که مستقیماً در اجرای فعالیت های سازمان دخالت ندارند مانند هزینه های اجاره دفتر مرکزی یا هزینه کارکنانی که در دفتر کارفرما یا پیمانکار اشتغال دارند را هزینه های بالاسری گویند.
فصول هزینه
فصول هزینه هر یک از فصول چهار گانه هزینه های پرسنلی، هزینه های اداری، هزینه های سرمایه ای و پرداخت های انتقالی از موارد زیر تشکیل شده اند:
هزینه های پرسنلی:
حقوق و دستمزد: شامل حقوق و دستمزد کارکنان رسمی و غیر رسمی و کارگران، اعتبارات حق التدریس (در مؤسسات آموزشی)، حق التحقیق (در مؤسسات پژوهشی و آموزشی)
مزایا و کمک ها: این مزایا شامل تمام مزایا و کمک هایی که به طور مستقیم و غیرمستقیم به کارکنان پرداخت می شود، انواع مختلف فوق العاده ها و مزایای شغلی کارکنان و کارگران، پاداش کارکنان و کارگران رسمی و غیررسمی، اضافه کار کارکنان و کارگران رسمی و غیررسمی، اعتبارات بیمه درمانی، جیره های غذایی کارکنان،د اعتبارات تحصیلی کارکنان، حق تأهل و حق اولاد کارکنان را می توان نام برد.
هزینه های اداری:
آن دسته از هزینه هایی که برای نگهداری اموال منقول و غیرمنقول، فراهم نمودن تسهیلات وتهیه مواد اولیه و لوازم مصرف شدنی برای اجرای عملیات یا نظارت لازم است، هزینه های اداری نامیده می شود. (صراف، 1356)
(کلیه هزینه ایاب و ذهاب کارکنان و فوق العاده مأموریتهای داخل و خارج از کشور، هزینه های حمل و نقل و پست، هزینه های ارتباطات و مخابرات)
کلیه هزینه های خدمات قراردادی شامل هزینه های تعمیر و نگهداری ساختمان، تعمیر و نگهداری وسایل نقلیه، ماشین آلات، وسائل اداری و همچنین هزینه چاپ و انتشارات، آگهی و تشریفات، هزینه های مطالعات، تحقیقات و بررسی ها
هزینه های سوخت، برق و آب
هزینه های کالای مصرفی برای نگهداری اموال و برای امور مطبوعاتی، تبلیغاتی و تشریفات و کلیه کالاها و لوازم مصرفی مورد نیاز برای سایر عملیات حسب فعالیت دستگاه.
هزینه های سری که شامل هزینه هایی است که در موارد ضروری طبق دستور مقامات صلاحیتدار پرداخت می شود.
هزینه های سرمایه ای
این فصل از هزینه های جاری شامل هزینه های زیر است: (زمانی، 1380)
مطالعه برای ساختمان و تأسیسات شامل هزینه های مربوط به مطالعات و تهیه نقشه ها و نظارت در امر ایجاد ساختمان و تجهیزات زیربنایی توسط دستگاه.
خرید زمین و ساختمان، حق سرقفلی، حق انشعاب آب و برق و تلفن و کلیه حق امتیازها.
اعتبارات مربوط به خرید خدمات یا کالاها برای احداث انواع ساختمانهای مورد نیاز و سایر تأسیسات زیربنایی احداثی.
اعتبارات خرید دستگاه ها و ماشین آلات ثابت و متحرک
سایر کالاهای مصرف نشدنی شامل اثاثیه و تجهیزات اداری غیرمصرفی، کتب و نشریات
هزینه بندر و حقوق و عوارض
هزینه حقوق و عوارض بندری به کشتی ها شامل موارد زیر می باشد:
حق ورود کشتی به دهانه بندر
حق ورود کشتی به بندر
حق تخلیه و بارگیری در اسکله
حق تخلیه و بارگیری در لنگرگاه
عوارض فانوس دریایی
هزینه‌های بندری متعلقه به کشتی نیز شامل موارد زیر می باشد:
 هزینه‌های بندری متعلق به کشتی
هزینه راهنمایی شامل:
لنگراندازی و لنگربرداری
هدایت کشتی
پهلو دهی و جداسازی از اسکله
هزینه لایروبی
هزینه توقف کنار اسکله
هزینه یدک کشی
هزینه جمع آوری زباله از کشتی
دیماند اضافه‌کاری
هزینه نگهداری 
شامل هزینه هایی به منظور نگه داشت کارکردهای تأسیسات بنادر و لنگرگاه ها در یک سطح رضایت بخش خدماتی و نیز برای جلوگیری از زوال ایمنی چنین تأسیساتی، در ارتباط با مشخصات ویژه بندر یا لنگرگاه مورد بررسی باید نگهداری جامع شامل بررسی ها، ارزیابی ها، تعمیرات و… صورت گیرد.
داده های جامعی در ارتباط با نگهداری (ویژگی شناسی، بررسی ها، کنترل ها، ارزیابی ها، ترمیم، کارهای تقویتی و…) باید ثبت شده و در شکل استاندارد ذخیره شود. داده های نگهداری ذخیره شده به صورت سیستماتیک، اطلاعات ضروری پایه برای انجام ارزیابی مناسب از سطح سلامت تأسیسات مورد نظر و اجرای نگهداری و ترمیم آنها می باشد. همچنین این داده ها ابزار مفیدی برای ارزیابی کلی خرابی تأسیسات بوده و برای بررسی امکان کاهش هزینه دوره عمر تأسیسات مناسب می باشند.
هزینه بیمه های دریایی
بیمه های دریایی، به تفکیک موارد زیر می باشند. که کشتیرانی موظف است هزینه بیمه ها را پرداخت و خود را بیمه نماید.
بيمه نامه شامل ارزش موضوع بيمه
در اينگونه بيمه نامه ارزش كالاهاي بيمه شده در زمان انعقاد قرارداد تعيين و مشخص مي شود. به طوري كه در صورت خطر اين مبلغ به بيمه گر شود. بايد توجه داشت كه وقوع خسارت، بيمه گر بيش از مبلغي كه در بيمه نامه به عنوان ارزش كالاهاي بيمه شده ملحوظ است مسئوليتي ندارد.
بيمه نامه فاقد ارزش موضوع بيمه
در اين گونه بيمه نامه ارزش كالاي بيمه شده تعيين نمي گردد. بلكه به ارزيابي مؤخري كه بر اساس مبلغي كه براي بيمه نمودن موضوع بيمه پرداخت شده است واگذار مي شود. اين ارزيابي با توجه به كشتي، كرايه حمل و كالاي بيمه شده صورت مي پذيرد.
بيمه با پوشش باز
بيمه با پوشش باز بيمه نامه نيست بلكه توافقي است كه با بيمه گر به عمل مي آيد كه بيمه نامه اي مناسب در قالب شرايط بيمه صادر كند. در اين صورت مي توان آن را شبيه بيمه نامه شناور دانست با اين تفاوت كه در بيمه با پوشش باز شركت بيمه صرفاً تعهد مي كند بيمه نامه را براساس شرايط توافق شده صادر كند نه اينكه در آغاز بيمه نامه اي صادر كرده باشد.
بيمه نامه شناور
در اين نوع بيمه نامه كشتي يا مقدار كالاي حامل در زمان تنظيم بيمه نامه ذكر نمي شود لكن بعداً به اطلاع بيمه گر خواهد رسيد كه قابل تعيين در زمان تلف خواهد بود. اين نوع بيمه نامه در مورد هر كشتي يا كالاي حامل آن مورد استفاده قرار مي گيرد. مشروط بر اينكه قبل از آغاز سفر دريايي نام آن به اطلاع بيمه گر برسد.
بيمه نامه سفري
در اين گونه بيمه نامه موضوع بيمه براي يك سفر خاص بيمه مي شود. يعني براي سفري كه بين دو بندر صورت مي گيرد. زمان و مدتي كه اين سفر ممكن است طول بكشد مورد توجه نمي باشد. اين بيمه نامه موضوع بيمه از يك مكان به مكان ديگر را مورد پوشش قرار مي دهد.
بيمه نامه زماني
بر اساس اين نوع بيمه نامه موضوع بيمه براي يك مدت زمان خاصي كه نبايد از دوازده ماه بيشتر باشد بيمه مي شود. بيمه سفري ممكن است داراي شرايط استمرار باشد كه كه موضوع بيمه را در قبال خطراتي كه وراي تاريخ تعيين شده در بيمه نامه ممكن است واقع شوند در صورتي كه كشتي در زمان مقرر به مقصد نرسد بيمه كند. به عبارت ديگر در صورتي كه كشتي در پايان مدت بيمه هنوز در دريا باشد بيمه نامه تا زماني كه كشتي به بندر مقصد نرسد و براي يك زمان معقول استمرار پيدا مي كند.
بيمه نامه مختلط
اين بيمه نامه تركيبي از بيمه نامه هاي سفري و زماني است كه موضوع بيمه هم براي سفري معين و هم براي زماني معين بيمه مي شود.
بهینه سازی
مسائل بهینه سازی در زمینه های مختلف علوم و تکنولوژی به صورت گسترده ای به کار گرفته می شوند. در برخی موارد چنین مسائلی در نتیجه پیچیدگی تابع هدف یا محدودیت های بسیار پیچیده می شوند. روش های بهینه سازی موجود به دو دسته کلی روش های کلاسیک و روش های تکاملی تقسیم می شوند. روش های بهینه کلاسیک از جامعیت بیشتری برخوردارند زیرا به صورت تحلیلی و کامل، مشخصات تابع هدف را ارائه می دهند.در این روش ها از تکنیک های مشتق گیری استفاده می شود. این تکنیک ها در حل بسیاری از مسائل بهینه سازی، قدرت بسیار زیاد و تأثیرات اثبات شده ای دارند. روش های بهینه سازی تکاملی از سادگی بیشتری در اجرا و مدل سازی برخوردارند.
بهينه سازي فرآيندي است كه براي بهتر كردن چيزي دنبال مي شود. فكر، ايده و يا طرحي كه به وسيله يك دانشمند يا يك مهندس مطرح می شود، طي روال بهينه سازي بهتر می شود. (سید اسفهلان، 1387)
در هنگام بهينه سازي، شرايط اوليه با روش هاي مختلف مورد بررسي قرار مي گيرد و اطلاعات به دست آمده، براي بهبود بخشيدن به يك فكر يا روش مورد استفاده قرار مي گيرند. بهینه سازي ابزاري رياضي است كه براي يافتن پاسخ بسياري از پرسش ها در خصوص چگونگي راه حل مسايل مختلف به كار مي رود. (هاوپت، 2004)
کنترل هزینه
از عوامل اساسی که در یک سازمان بایستی مورد بررسی قرار گیرد، نحوه صرف بودجه و هزینه در سازمان است. همواره این سؤال مطرح است که آیا هزینه صرف شده، نسبت به حجم کار انجام شده، از مقداری که پیش بینی شده، فراتر رفته یا در این مورد تعدیل لازم وجود دارد؟
عواملی مانند تورم بیش از حد و یا کاهش نیروی انسانی که پیش بینی نشده اند امکان دارد باعث افزایش هزینه ها یا احیاناً کاهش هزینه ها شوند. چنین نارسایی هایی ممکن است نتیجه ضعف در مدیریت فنی، مدیریت انسانی، مدیریت مالی و یا روش های نظارت بر نحوه اجرای کار در سازمان باشد. (طلوعی، 1380)
عدم کارایی قطع هزینه ها در سازمان
گروه مشاوران مدیریت Mercer بین سال های 1987 تا 1992 با تجزیه و تحلیل اطلاعات 800 شرکت که از روش قطع هزینه استفاده کرده بودند، دریافتند که فقط 120 شرکت از این شرکت ها موفق شده اند هزینه های خود را تا حدی کاهش دهند، 68% آن ها نیز هیچ موفقیتی کسب نکرده بودند. نتایج این تحقیق نشان داد که تمرکز روی کاهش هزینه ها، با قطع هزینه ها نه تنها مفید نخواهد بود بلکه توان شرکت برای توسعه فعالیت ها و بهبود فعالیت ها را نیز خدشه دار می کند. (اردکانیان، 1390)
قابلیت های کلیدی در شرکت
اکثر هزینه های ارزشمند اختیاری را موجب می شود.
تعدادشان محدود است و قابلیت ردیابی دارند.
از هرگونه برنامه کاهش هزینه بایستی مبرا باشند.
تعیین کننده ترکیب پرتفلیوی کسب و کار با سبد محصولات و خدمات هستند.
باعث توازن بین مزیت ها می شوند.
تمایز بین آنچه مهم است و مهم نیست را نشان می دهند.
عمل راهبردی در زمان مناسب:
بایستی رویکردی را پیشنهاد کرد که با حفظ راهبرد شرکت هزینه ها را کاهش داد و در عین حال قابلیت ها را بی هیچ کم و کاستی حفظ کرد. (شاکرین، 1388)
کاهش هزینه ها
درعرصه بازار رقابتی تنها راه افزایش درآمد و بقای سازمان و ماندن در حوزه کسب و کار، نگاه استراتژیک به کاهش هزینه هاست و بر این اساس کاهش هزینه یک تهدید نیست، بلکه یک فرصت است که ظرفیت های ناشناخته سازمان و بنگاه را در مسیر حذف اتلاف ها و ایجاد بهبود، فعال می کند.
توانایی کاهش مداوم هزینه ها از مؤلفه های اصلی رقابت پذیری است و این کار از عهده سازمان های یادگیرنده برمی آید. ( ارون تاج، 1383)
اهمیت کاهش هزینه ها بعنوان ابزاری برای افزایش سودآوری بسیار زیاد است. طرح ریزی هزینه ها، مدیریت هزینه ها و کاهش هزینه ها ضرورتاً می بایست همواره در سازمان انجام گیرد تا بتواند در هزینه های سازمان کاهش حاصل شود. (احقی، 1387)
این ایده که کاهش هزینه ها به نوبه خود باعث تضعیف و یا ایجاد محدودیت ها برای کسب و کار می شود رد شدنی است چرا که اگر مدیر خرج ها و هزینه های شرکت را بدون راهبرد مشخصی کاهش دهد، صدمه زیادی به رقابت پذیری شرکت خود می زند، ولی اگر این کار را با تمرکز بر اولویت ها و یا پتانسیل خود در آینده انجام دهد، کاهش هزینه ها به مثابه شتاب دهنده ای برای تحولی که شرکت دقیقاً به آن احتیاج دارد، خواهد بود. برخی از شرکت ها کاهش هزینه ها را به نحو غیر اثربخشی انجام می دهند. آنها یا به طور یکنواخت و در تمام بخش های کسب و کار کاهش هزینه را اعمال می کنند و یا ابتدا به سمت بخش هایی که هزینه بالا دارند، نشانه روی می کنند و به دنبال کاهش هزینه ها در کوتاه مدت بدون در نظر گرفتن تأثیر آن بر موقعیت و افق کاری شرکت در بلندمدت هستند. روش صحیح برخورد با هزینه ها، این است که مدیران باید به قابلیت هایی که شرکت بیشتر از همه به آن ها احتیاج دارد، توجه داشته باشند و تنها در بخش هایی سرمایه گذاری کنند که مزیت محسوسی در جلب رضایت مشتریان داشته باشد. این رویکرد نگرشی جدید به قابلیت ها را می طلبد. (بانرجی، 2009)
ابعاد نگرش به کاهش هزینه
زماني كه ما ازطريق صرفه جويي در مصرف منابع ، مي خواهيم به كاهش هزينه برسيم.
وقتي كه از طريق ارزان كردن منابع به دنبال كاهش هزينه هستيم، يعني همان منابع را با قيمت ارزان تر استفاده مي كنيم.
مورد اول از مقوله بهره وري است، يعني ما دنبال اين هستيم كه با صرف منابع كمتر همان ارزش يا ارزش بيشتري توليد كنيم و در واقع بهره وري مان را مي خواهيم بالا ببريم. وقتي سازمان خلاق و يادگيرنده باشد، روي محيط داخلي سازمان هم تاثير مي گذارد. اگرسعي ما برجلب مشاركت باشد مي توانيم هزينه ها راكاهش دهيم. گاهي دربخش كاهش هزينه نيز علي رغم هزينه هاي زيادي كه براي كاهش هزينه متحمل مي شويم به علت صحيح اجرا نكردن استراتژي نه تنها هزينه هارا كاهش نمي دهيم بلكه هزينه اضافي را نيز تحميل مي كنيم. دربسياري از سازمانها تركيبي از كاهش هزينه ها و گسترش خدمات به مشتريان براي فعاليت بلندمدت ضروري است. بخش تدارکات می‌تواند نقشی کلیدی در کارایی و اثربخشی سازمان ایفا کند و تاثیر مستقیم روی کاهش هزینه‌ها سودآوری و انعطاف پذیری یک شرکت داشته باشد. (قدسی پور و همکاران، 2001).
در محیط پرچالش و دائماً در حال تغییر امروزی، کاهش هزینه ها بعنوان عامل کلیدی موفقیت و بقای سازمان ها، شرکت ها و موتور رشد پایدار و سودآوری تلقی خواهد شد. در هر سازمانی تصمیمات مربوط به کاهش هزینه ها باید بر اساس شناخت و درک عمیق از تمام مراحل و فعالیت های سازمان باشد.مدیران باید هزینه هایی را که خلق ارزش می کنند و همچنین هزینه هایی که ارزش نمی آفرینند را شناسایی کنند.
مهم ترین حوزه هایی که آن ها را باید شناسایی و به خوبی مدیریت نمایند، عبارتند از: (برارنیا، 1386)
حوزه فن آوری
2. حوزه نیروی انسانی
3. حوزه تأمین کنندگان
4. راهبرد
5. حوزه مشتریان
6. حوزه دارایی ها

روش های کاهش هزینه
بهترين روش كاهش هزينه ها در يك سازمان توجه به گزارش هاي امور مالي است كه تمامي سرفصل هاي هزينه اي سازمان را تعيين و محاسبه كرده است.
تعديل نيروي انساني با در نظر گرفتن تغييرات راهبردي سازمان
سازماندهي مشاغل سازماني
تعطيلات فصلي
كاهش روزهاي كاري در هفته
كاهش پاداش مديران
پرداخت حق الزحمه مبتني بر عملكرد بجاي حقوق ثابت ماهانه
كاهش در افزايش حقوق ها و هماهنگ كردن آن با برنامه هاي راهبردي شركت
رشد آهسته تر نيروي انساني نسبت به درآمد سازمان
افزايش مهارت كاركنان و چند مهارتي كردن آنها
تبديل نيروهاي تمام وقت به پاره وقت
برون سپاري فعاليت ها از جمله كارهاي واگذار شده به نيروي انساني متخصص
استفاده گسترده از فناوري اطلاعات و دوركاري
استفاده مشترك از تجهيزات و تسهيلات سازمان
توجه بيشتر به برنامه ريزي قبل از اجراي فعاليت ها
كاهش رفت و آمدهاي درون سازماني كاركنان
توزيع مناسب اطلاعات در سازمان و بهبود ارتباطات
اجاره كردن حداكثري دارايي ها
بهبود فناوري ها و استفاده از فناوري هاي نوين
مديريت چرخه تامين
همسو كردن فعاليت ها با اهداف
ماتريسي كردن هرچه بيشتر ساختار سازماني
افزايش يادگيري سازماني و مديريت دانش
تسهيم هزينه هاي رفاهي و درماني با كاركنان
توسعه سيستم هاي مديريتي تامين كنندگان
از بين بردن فعاليت ها و منابع بدون ارزش افزوده
كاهش جلسات، ماموريت ها و سفرهاي سازماني
كاهش حجم گزارش ها و كاغذبازي اداري
مديريت استخدام و بكارگيري نيروي انساني
كاهش هزينه هاي سربار
جابجا نكردن نيروي انساني بين قسمت هاي مختلف سازمان
كنترل دقيق بودجه عملياتي
خريد به موقع و كم و كاهش حجم انبارها
تعطيل كردن يك بخش يا واحد سازماني
افزايش انعطاف در محصولات و خدمات و همچنين بكارگيري نيروي انساني
دشواری کاهش هزینه ها بعد از طراحی
دلایل این امر را به شرح زیر می توان برشمرد:
بسیاری از هزینه ها به هم وابستگی متقابل دارند و کاهش هزینه ها به طور سیستماتیک بیشتر اوقات غیر ممکن است.
تغییر روی فرآیند ممکن است موجب بروز مشکلات جدید شود.
به کارگیری منابع گران بها روی کاهش هزینه ممکن است تیم را از اجرای مناسب آن منحرف کند.
اگر منابع زیادی برای کاهش هزینه ها در نظر گرفته شود، پس:
منابع برای کاهش هزینه به اندازه مکفی در اختیار نخواهد بود.
این کار موجب جلوگیری از گذر از کارهای مهم اولیه به کارهای مهم ثانویه خواهد شد.
این کار موجب فریب خوردن شرکت می شود. بدین جهت که هزینه ها به جای اینکه به راحتی کاهش یابد به سختی کاهش پیدا خواهد کرد. (اردکانیان، 1390)
هزینه های قابل کاهش
هزینه تعمیر و نگهداری
این هزینه در حقیقت رابطه ای مستقیم با میزان زیر بار بودن سیستم دارد. چنانچه هر سیستمی بیشتر زیر بار باشد قطعات سریعتر مستهلک شده و نیاز به تعمیر و یا تعویض پیدا می کند. که این خود می تواند با اندازه گیری بر روی سیستم و دستگاه ها یا با مراجعه به چارت ها و گراف های مربوطه برآورده می شود. (ذاتی رستمی، 1389)
سیستم حقوق و دستمزد
کار با دستمزد مستقیم عبارتست از کلیه حقوق و مزایائی که طبق عرف و قوانین کار از طریق سیستم حقوق و دستمزد به کارکنان تعلق می گیرد. حسابداری دستمزد با توجه به هزینه های محاسبه شده حقوق و مزایای افراد آن را به مراکز هزینه های در نظر گرفته شده در هر ماه شارژ می نماید و بدین ترتیب هزینه های واقعی دستمزد در مراکز هزینه به طور مرتب و مستمر شارژ خواهد شد. (غفاری، 1383)
راندمان عملکرد
تنظیم سیستم های سوخت و احتراق خود موجب کاهش مصرف، افزایش راندمان آلاینده ها می گردد که خود مجدداً در کاهش هزینه ها مؤثر می باشد. (پهلوان، 1390)
افزایش راندمان عملکرد سیستم که موجب کاهش میزان مصرف سوخت ورودی، کاهش تولید آلاینده ها می باشد که خود عامل مهمی در کاهش هزینه سالانه سیستم می باشد.
همچنین تنظیم سیستمهای سوخت و احتراق خود موجب کاهش مصرف، افزایش راندمان و کاهش تولید آلاینده ها می گردد که خود مجدداً در کاهش هزینه ها مؤثر می باشد. و نهایتاً با کاهش ساعات پیک مصرف، سیستم به سمت مصرف انرژی اولیه کمتر، تولید آلاینده های کمتر و همچنین موجب می شود در این مدن زمان ها سیستم کمتر زیر بار باشد و میزان استهلاک سیستم ها کاهش یافته و هزینه تعمیر و نگهداری نیز پایین می آید. (ذاتی رستمی، 1389)
نوع صنعت:
شرکت های صنایع مشابه با شرایط اقتصادی مشابه ای روبرو هستند. اما این شرایط ممکن است در میان صنایع مختلف متفاوت باشد. اکثر مطالعات قبلی در خصوص ساختار سرمایه بهینه به تفاوت های با اهمیتی در ساختار سرمایه بین شرکت های موجود در صنایع مختلف پی بردند. بردلی و همکاران (1984) بیان کردند که تفاوت در ساختار سرمایه بین صنایع مختلف ممکن است ناشی از سطوح ریسک متفاوت در صنایع باشد. واحدهای تجاری پر ریسک مطابق با تئوری هزینه های ورشستگی باید بدهی کمتری داشته باشند. مدیران به علت ترس از دست دادن کار خود اهرم را در صنایع پر ریسک نسبت به صنایع کم ریسک کاهش خواهند داد. بنابراین بین صنایع ریسک آور و نسبت بدهس رابطه منفی وجود دارد. همچنین درجه عدم تقارن اطلاعاتی ممکن است در صنایع مختلف متفاوت باشد بنابراین هزینه بدهی در صنایع مختلف متفاوت است. بنابراین بین عدم تقارن اطلاعاتی و هزینه بدهی رابطه مثبتی وجود دارد. (فریدن برگ، 2004)
فناوری اطلاعات
فناوری اطلاعات می تواند راهکارهای مناسب در راستای هماهنگی با افزایش کارایی برای کمک به کاهش هزینه های راهبردی ارائه کند. فناوری انتخابی باید متناسب سازی، آزمایش، نصب و راه اندازی شود. راه اندازی سیستم نیاز به آموزش کارکنان دارد تا بتوانند آن را مورد استفاده قرار دهند. (چارلز، 2005) اهمیت و ارزش فناوری اطلاعات برای کاهش هزینه های بنگاه، در بسیاری از موارد ناشناخته و نامطمئن است. واحد حسابرسی فناوری اطلاعات با دانش حرفه ای در زمینه فناوری اطلاعات و کنترل ها، بایستی راهکارهای دراز مدت عملیاتی و فنی مناسب را برای بنگاه پیشنهاد کند. این گونه عملکرد به افزایش ارزش بنگاه و فعالیت حسابرسی منجر می شود. (ویل، 2004)
سیستم تعمیر و نگهداری مناسب
با توجه به ساختار کنونی اقتصاد جامعه و اهمیت تداوم صنعتی کشور و همچنین ارز برای خرید ماشین آلات و تجهیزات، به نظر می رسد که حفظ آمادگی و عملیات نگهداشتن تجهیزات و ماشین آلات و تأسیسات از مسائل مهم شرکت ها و سازمان ها می باشد. اصولی ترین راه حل این مسئله، استفاده از سیستم برنامه ریزی نگهداری و تعمیرات است، که اصلی ترین هدف آن، بهینه کردن توانایی تجهیزات به منظور کاهش فرسایش و خرابی است. به طور کلی داشتن یک سیستم تعمیر و نگهداری صحیح منجر به کاهش هزینه های سازمان و قابلیت اطمینان ماشین آلات و تجهیزات می شود. (اسمعیل زاده، 1380)
شرکت های تعمیراتی
گاهی در هنگام برخورد کشتی به صخره یا اسکله و یا موارد دیگر خساراتی بر کشتی وارد می شود، در بروز این حوادث شرکت های تعمیراتی به تعمیر و راه اندازی سیستم های آسیب دیده کشتی می پردازند و این شرکت ها بیشتر در مقولات خارج از آب اقدام می کنند.
شرکت های غواصی
شرکت هایی هستند که با تخصصی که در امر تعمیر و نگهداری زیر آب دارند در زمینه آسیب های وارد شده به کشتی در زیر آب اقدام به سرویس دهی می کنند. گاهی در حین تخلیه بار کالاها در آب سقوط می کنند که باز هم از وظایف همین شرکت ها می باشد. (ابراهیمیان، 1379)
روش فازی
تاریخچه تفکر فازی و چگونگی پیدایش منطق فازی
تاریخچه علم فازی اولین بار به سال 1926، یکی از فلاسفه به نام کریستین اسما برمی گردد، که در کتاب فلسفه ی کلیت، فرضیه مسیر تکامل را در رابطه با مفاهیم مبهم و نادقیق ارائه نموده است. پس از آن در سال 1937 توسط ماکس بلک فیلسوف کوانتوم، مقاله هایی تحت عنوان ابهام منتشر گردید که برای اولین بار منجر به تعریف منحنی عضویت گردید. در سال 1965 پرفسور لطفعلی زاده استاد دانشگاه برکلی کالیفرنیا اولین مقاله خود را تحت عنوان مجموعه های فازی منتشر کرد. (علمداری، 1390)
سیستم فازی
بطور کلی یک سیستم فازی شامل تعدادی ورودی، مجموعه ای از قوانین و تعدادی خروجی می باشد. سیستم های فازی با استفاده از مقادیر داده شده در ورودی و بر اساس مجموعه قوانین، مقادیری را به خروجی نسبت می دهند. توانایی این سیستم ها در استفاده از مقادیر مبهم، آن ها را به ابزاری قدرتمند برای مدل سازی مسائل پیچیده و مسائلی که برای آن ها مدل ریاضی مشخصی وجود ندارد و یا مقادیر دقیق پارامترها و یا ورودی ها مشخص نیست، تبدیل کرده است. در واقع هدف نهایی منطق فازی ایجاد یک تئوری برای استدلال در مورد گزاره هایی است که درستی و نادرستی آن ها به طور قطعی مشخص نیست. به این نوع استدلال، استدلال تقریبی گفته می شود. در منطق فازی درستی گزاره می تواند هر مقداری در بازه ]0و1[ اختیار کند. (زاد محمود، 1390)
برای طراحی کنترل کننده فازی دو روش کلی وجود دارد که عبارتند از: (شقاقی، 1392)
روش سعی و خطا: در این روش با استفاده از دانشی که بر پایه آزمایش و تجربیات به دست آمده و همچنین با سؤال هایی که از خبرگان مربوط صورت می گیرد پرسش نامه های دقیقی تنظیم می شود. مجموعه ای از قواعد اگر- آنگاه فازی جمع آوری می گردد و آنگاه در ادامه کنترل کننده های فازی بر اساس این قواعد ساخته شده و در نهایت سیستم مورد آزمایش قرار می گیرد. اگر بکارگیری کنترل کننده فازی طراحی شده در عمل رضایت بخش نباشد قواعد مجدداً به صورت مناسبی تغییر و تنظیم می گردند و یا دوباره از ابتدا ایجاد می گردند و این عمل آنقدر ادامه می یابد تا پس از چند چرخه سعی و خطا عملکرد نهایی رضایت بخش گردد.
روش تئوریک: در این روش ساختار و پارامترهای کنترل کننده های فازی چنان طراحی می شوند که معیار عملکرد مشخصی تضمین گردد. البته بهتر است که در طراحی کنترل کننده های فازی برای سیستم های عملی هر دو روش ترکیب شوند تا امکان دستیابی به بهترین کنترل کننده فازی فراهم آید.
در برخی از زمینه های تصمیم گیری، تصمیم گیرنده به سهولت و با دقت می تواند برخی از مقادیر پارامترهای مدل خود را بدست آورد. اما در بسیاری از حالات نیاز به تصمیم گیری تحت شرایط عدم قطعیت به چشم می خورد. به طوریکه تقریباً تمامی تصمیم گیران و برنامه ریزان در مورد این مطلب اتفاق نظر دارند. (چن، 2009)
در دنیای امروز، که جواب مسائل دارای ماهیتی نظام مند هستند، فازی، نرم ابزاری قدرتمند برای حل سریع و در عین حال دقیق و قابل قبول مسائل است. (کشاورز مهر، 1390)
روشهای سنتی برای ساختمان یک سیستم فازی: (عسکر زاده، 1388)
شناسایی ساختار:
شامل گزینش متغیر، جزء بندی فضای درونداد و برونداد، تعیین تعداد قانون های فازی، و برگزیدن یک پارامتری/ ناپارامتری از تابع های عضویت می باشد.
برآورد پارامتر:
پارامترهای شناخته شده در قانون های فازی را از راه یک معیار داده شده ی بهینه سازی بدست می آورد.
معتبر سازی مدل:
شامل ارزیابی اجرا و مدلسازی مدل می باشد.
یک جزء بندی فازی می تواند قانون های فازی را تولید کند، پی آمدها معمولاً بسیار درشت با بسیاری از پارامترها هستند تا یاد گرفته شده و تنظیم شده باشند. تکنیکهای بهینه سازی گوناگون پیشنهاد شده اند این مسئله را حل کنند. (وونگ و چن، 2003)
ایده نظریه مجموعه فازی با این عبارت توسط پرفسور لفعلی زاده مطرح شد: ” ما نیازمند یک نوع دیگری از ریاضیات هستیم تا بتوانیم ابهامات و عدم دقت رویدادها را مدل سازی نماییم، مدلی که متفاوت از نظریه احتمالات است.” لذا نظریه فازی برای بیان و تشریح عدم قطعیت و عدم دقت در رویدادها بکار می رود که براساس منطق چند ارزشی بوجود آمده است.
نظریه احتمال برای پیش بینی نتیجه یک رویداد تصادفی در آینده بکار می رود. رویدادی که در آینده قرار است اتفاق بیفتد و نتیجه آن در حال حاضر مشخص نیست. در واقع نظریه احتمال به رویدادی تصادفی مرتبط است. این در حالی است که فازی به بی دقتی و مفاهیم نادقیق که در زبان طبیعی بکار می روند مربوط است و همیشه با یک رویداد همراه نیست. در واقع نظریه فازی، عدم قطعیت غیرتصادفی را پیش بینی می کند. (کیان، 1388)
تئوری فازی در مسیر راه خود طرفدارانی پیدا کرد. در ابتدا به کندی ولی بعداً با سرعتی بی نظیر رشد کرده و فراگیر شد. پیش قدمی ژاپنی ها در به کارگیری منطق فازی در سیستم کنترل (از جمله تجهیزات صنعتی، مترو، لوازم خانگی و …) نقش مهمی در جلب توجه جهانیان و به ویژه متخصصان و مهندسان غربی به کارآیی و اثربخشی این تئوری داشت. (بزرگمهرنیا، 1387)
روش AHP فازي
پس از معرفي روش AHP فازي توسط ساعتي در دهه 1970، مدل هاي بسياري در زمينه AHP فازي توسط پژوهشگران مختلف ارائه شده است. در اين روش ها از مفاهيم فازي و سلسله مراتبي به صورت تركيبي استفاده شده است. با توجه به اينکه ارائه قضاوت ها به صورت كلامي براي تصميم گيرندگان آسان تر از ارائه يك پاسخ به طور قطعي است، بنابراین استفاده از مفاهيم فازي در تصميم گيري ها از اهميت بسیاری برخوردار شده است. به همين دليل پژوهش های بسياري در سال هاي اخير در اين زمينه انجام گرفته است.
در سال 1983 دو پژوهشگر هلندي به نام هاي لاهورن و پدريك روشي را براي فرآيند تحليل سلسله مراتبي فازي پيشنهاد كردند كه بر اساس روش حداقل مجذورات لگاريتمی بنا نهاده شده بود. ميزان محاسبات و پيچيدگي مراحل اين روش باعث شد مورد استقبال قرار نگيرد. در سال 1996 روش ديگري تحت عنوان روش تحليل توسعه ای توسط يك پژوهشگر چيني به نام چانگ ارائه شد.
رگرسیون
روشی برای مدل سازی و تحلیل داده های عددی است. داده ها شامل مقادیری برای متغیر وابسته و یک یا چند متغیر مستقل می باشد. هدف از تحلیل رگرسیون، بیان متغیر وابسته به شکل تابعی از متغیرهای مستقل، ضرایب است در این روش، ضرایب به گونه ای تعیین می شوند که بهترین برازش را به داده ها داشته باشند. تحلیل رگرسیون برای پیش بینی مقادیر آینده متغیر وابسته، آزمون نظریه ها و تحلیل پدیده شناختی به کار می رود. این تحلیل تنها وقتی معتبر است که پیش فرض هایش برآورده شوند.
برای تخمین مدل پیش بینی و هم زمان رابطه متغیرهای مستقل و وابسته، از رگرسیون چند متغیره استفاده می شود. در برخی مسائل پژوهشی به ویژه آن هایی که هدف پیش بینی دارند، تعیین همبستگی بین متغیر ملاک و ترکیب متغیرهای پیش بینی کننده، که هر کدام از آنها تا حدودی با این متغیر همبستگی دارند، دارای اهمیت زیادی است. روشی که از طریق آن متغیرهای پیش بینی کننده ترکیب می شوند، رگرسیون چند متغیره است. در این روش یک معادله رگرسیونی چند متغیری محاسبه می شود که ارزش های اندازه گیری شده پیش بینی را در یک فرمول خلاصه می کند. ضرایب معادله برای هر متغیر بر اساس اهمیت آن در پیش بینی متغیر ملاک محاسبه و معین می



قیمت: 10000 تومان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *